"ΤΥΧΙΚΟΣ" -- ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 - ΚΡΙΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ή ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ;

Κρίση ή Δίκη;

Κρίση οικονομική ή ΚΡΙΣΗ του Θεού;

Ενώ είχαμε αρχίσει να γράφουμε ένα άρθρο με παρόμοιο θέμα, λάβαμε μέσω διαδικτύου το παρακάτω σχετικό κείμενο/εισήγηση του Μητροπολίτη Προικοννήσου κ. Ιωσήφ, που διαβάστηκε στην ημερίδα του Παγκρητίου Συνδέσμου Θεολόγων το Σάββατο, 19 Νοεμβρίου. Προτιμήσαμε να αναδημοσιεύσουμε τα κυριότερα αποσπάσματα της ομιλίας. |

[...] 3. Αλλ' ας έλθουμε τώρα στην έννοια της λέξεως "Κρίση", με την οποία χαρακτηρίζουμε τη σύγχρονη οδυνηρή συγκυρία. Τη χρησιμοποιούμε σήμερα με την ιατρική έννοια του όρου: Δηλαδή ως απότομη και οξεία εμφάνιση συμπτωμάτων μιας παθογένειας, με προφανείς κινδύνους. Ασφαλώς υπάρχουν και άλλες έννοιες του όρου, όπως: Γνώμη, εκτίμηση, αποτίμηση, εκλογή, επιλογή, προτίμηση, δοκιμή δεξιότητας ή δύναμης, έκβαση ή αποτέλεσμα μιας υποθέσεως, ενός γεγονότος κ.λπ. Υπάρχει όμως και η δικανική έννοια: Δίκη, δικαστική απόφαση! Και βεβαίως, στη συνάφεια αυτή υπάρχει και ο Κριτής, επίγειος ή θείος. Η τελευταία αυτή σημασία φρονώ ταπεινά ότι ταιριάζει περισσότερο στα δεδομένα που μας απασχολούν.

Μας είχε διδάξει ενωρίτατα και πολύ καθαρά ο Θεός ότι: «Εγώ ειμί Κύριος ο Θεός σου… ουκ έσονταί σοι θεοί έτεροι πλην εμού. Ου ποιήσεις σεαυτώ είδωλον ουδέ παντός ομοίωμα, όσα εν τω ουρανώ άνω και όσα εν τη γη κάτω και όσα εν τοις ύδασιν υποκάτω της γης. ου προσκυνήσεις αυτοίς ουδέ μη λατρεύσης αυτοίς» (Έξοδ. 20/κ/1-5). Μας είχε εκ νέου προειδοποιήσει: «Ουδείς δύναται δυσί κυρίοις δουλεύειν. ή γαρ τον ένα μισήσει και τον έτερον αγαπήσει, ή ενός ανθέξεται και του ετέρου καταφρονήσει. Ου δύνασθε Θεώ δουλεύειν και μαμωνά» (Ματθ. 6/ς/24). Η λέξη μαμωνάς είναι αραμαϊκή και σημαίνει κέρδος (συνηθέστερα ανέντιμο), λύτρα, δωροδοκία, αποζημίωση, πάντοτε με μια αίσθηση αναξιοπρέπειας και τινός ηθικά επιλήψιμου. Παραπέρα δηλώνει τον υλικό πλούτο και την αρρωστημένη προσκόλληση σ' αυτόν. Σημαίνει τελικά πλεονεξία, την οποία ο Απόστολος Παύλος απερίφραστα χαρακτήρισε ως ειδωλολατρία (Κολ. 3/γ/5).

Η πλεονεξία παραγκωνίζει τον Θεό δίνοντας προτεραιότητα στα υλικά αγαθά, ωσάν αυτά να μπορούν να στηρίξουν την ελπίδα του ανθρώπου για ζωή. Ο πλεονέκτης προσκολλάται αρρωστημένα στα υλικά αγαθά, αφοσιώνεται στην απόκτηση, την αύξηση ή διατήρησή τους και ξεχνά ολότελα τον τροφοδότη και ζωοδότη Θεό. Η ύλη έγινε η θρησκεία του, ο χαμοθεός του, αυτήν εμπιστεύεται, δηλαδή πιστεύει, γι' αυτήν κάνει τα πάντα. Λέει ο Μέγας Βασίλειος, «Ο αγαπών αργύριον, ούτως ως αγαπάν ώφειλε Κύριον τον Θεόν εξ όλης της ψυχής, ο τοιούτος αντί του δουλεύειν τω Κυρίω, δουλεύει τω μαμωνά, το τω Θεώ οφειλόμενον της αγάπης μέτρον επί το αργύριον μεταθείς. Δια τούτο γίνεται η πλεονεξία ειδωλολατρία επειδάν τα τω Κυρίω προσφερόμενα δώρα επί τα γήινα μετενέγκη»[1]. Δυστυχώς στην εποχή μας θα ακουόταν εξαιρετικά επίκαιρος ο λόγος Ιωάννου του Χρυσοστόμου: «Οι πολλοί περί την των χρημάτων μαίνονται συλλογήν και τον Θεόν μισήσαντες αγαπώσι τον μαμωνάν»[2].

Η λατρεία του μαμωνά είναι η μεγάλη αμαρτία των ημερών μας! Τι άλλο μαρτυρεί η λύσσα με τις ατέλειωτες επενδύσεις, τα χρηματιστήρια, τις μετοχές, τα χαρτοφυλάκια, τα ρέπος, τα ομόλογα, τις ρευστοποιήσεις, τα θαλασσοδάνεια, τις μεγαλοπιστώσεις, τα συναλλαγματικά παιγνίδια, την ακαριαία παρακολούθηση των διεθνών αγορών, των επιτοκίων, των συναλλαγών, της τιμής του χρυσού, του σκαμπανεβάσματος των αξιών κ.τ.τ.; Όποιος έχει όμματα πνευματικά βλέπει ότι μπροστά μας «έστηκεν εικών χρυσή, η του μαμωνά τυραννίς»[3], όπως θα έλεγε και πάλι ο Χρυσόστομος. Εικόνα Ναβουχοδονοσώρειος εν πεδίω Δεηρά, την οποία «έκνοον πρόσταγμα τυράννου δυσεβούς» καλεί επίμονα σε διαρκή προσκύνηση. Και όποιος έχει «ώτα ακούειν», μέσα από τα πολυμέσα, την τηλεόραση, το διαδίκτυο, τον τύπο, το ραδιόφωνο κ.λπ., ακούει τον πονηρό κήρυκα με διάτορη φωνή να εντέλλεται: «Υμίν λέγεται, λαοί, φυλαί, γλώσσαι^ η αν ώρα ακούσητε της φωνής της σάλπιγγος, σύριγγός τε και κιθάρας, σαμβύκης και ψαλτηρίου και συμφωνίας και παντός γένους μουσικών, πίπτοντες προσκυνείτε τη εικόνι τη χρυσή η έστησεν Ναβουχοδονόσωρ ο βασιλεύς»[4].

Οι περισσότεροι ενέδοσαν «και εγένετο ότε ήκουσαν οι λαοί τής φωνής τής σάλπιγγος, σύριγγός τε και κιθάρας, σαμβύκης και ψαλτηρίου και συμφωνίας και παντός γένους μουσικών, πίπτοντες πάντες οι λαοί, φυλαί, γλώσσαι προσεκύνουν τη εικόνι τη χρυσή, η έστησε Ναβουχοδονόσωρ ο βασιλεύς»[5] στη Wall Street, στα Χρηματιστήρια, στις Τράπεζες, στα ανταλλακτήρια, στα σαράφικα, στα αεριτζίδικα της Νέας Υόρκης, της Αθήνας, του Λονδίνου, του Τόκυο, του Χονγκ-Κονγκ, του Πεκίνου, των Βρυξελλών, της Φραγκφούρτης, του Παρισιού κ.λπ. Ελάχιστοι είναι με τη μερίδα των αγίων Τριών Παίδων! Οι περισσότεροι προτίμησαν την εικόνα τη χρυσή, τον μαμωνά. Άλλοι ενεργώς και δημοσία και γυμνή τη κεφαλή και άλλοι υποκαρδίως, ρίχνοντας κρυφά προς το μέρος της το θυμίαμα της επιθυμίας.

Οι πάντες, σχεδόν, «φιλαργυρίαν νοσούντες, την πάντων κακών αιτίαν»[6], «εματαιώθησαν εν τοις διαλογισμοίς αυτών και εσκοτίσθη η ασύνετος αυτών καρδία^ φάσκοντες είναι σοφοί εμωράνθησαν, και ήλλαξαν την δόξαν του αφθάρτου Θεού»[7] – μετήλλαξαν δηλ. την λατρεία του μόνου αληθινού Θεού μ' εκείνην του ειδώλου της απάτης του πλούτου, της ύλης, του χοός. Παραδόθηκαν «εις νουν αδόκιμον» και όχι μόνο, αλλά διέπραξαν και το άκρον άωτον της αμαρτίας, δηλ. την ειδωλολατρία! Δεν στοχάσθηκαν τουλάχιστον πως η ύλη, ο πλούτος, το συνάλλαγμα, είναι «ολιγοχρόνιον κτήμα^ αγνώμων οικέτης, αιμοβόρος και ανδροφόνος^ ποταμίων ρευμάτων μιμείται φύσιν»[8], ή εκείνο που τόσο όμορφα λέει με ποιητικό λόγο Γρηγόριος ο Θεολόγος: «Τα δε χρήματα παίζει πλανώντα την φιλόπλουτον νόσον, άλλοις επ' άλλω προσγελάν πεφυκότα, πόρνης απίστου τον τρόπον μιμούμενα, πολλούς εραστάς ποικίλως μωκωμένης, συνόντα, και φεύγοντα, και κολλώμενα, τούτοις, εκείνοις, ουδενί δε γνησίως. Το γαρ βέβαιον ουκ έχει πλούτου φύσις, λάβροις θαλάσσης κύμασιν εικασμένη, κυρτουμένοις, πίπτουσιν αστάτω φορά»[9]. Ήδη η πόρνη εκείνη τους ξεγέλασε, ο θησαυρός έφυγε από τα χέρια τους, κατακρήμνισε τα όνειρά τους, διέλυσε τα σχέδιά τους, τσάκισε τα φτερά τους κι έφερε τόση δυστυχία στην ανθρωπότητα! "Ο πεποιθώς επί πλούτω ούτος πεσείται" (Παρ. 11/ια/28), έλεγε η Γραφή, αλλά ποιος άκουε;

Και τώρα, οι προστιθέντες καρδίαν στον ρέοντα πλούτο (Ψαλμ. 61/ξα/11), δηλαδή «οι την εικόνα προσκυνήσαντες, όψονται το πυρ αυτοίς θηρίου χαλεπώτερον παντός επιπηδών και καθέλκον ένδον»[10]. Μόνο που στο πυρ αυτό μαζί με τα ξερά καίγονται ήδη και τα χλωρά. Μαζί με τους χρυσολάτρες, τους παραδόπιστους, τους χαμοθεόδουλους, εκείνους που για χάρη του μπεζαχτά αδίκησαν πολλούς, επάτησαν επί πτωμάτων, ευτέλισαν θεσμούς, απομύζησαν την ικμάδα λαών και χωρών ολοκλήρων, υφίστανται τις συνέπειες της μεγάλης αμαρτίας και πολλοί λιγότερο υπεύθυνοι, και κάποιοι λίγοι ανεύθυνοι. Κρίση! Συμφορά!...

Θα μου επιτρέψετε στο σημείο αυτό να δανειστώ τα φώτα του Επισκόπου Ζίτσης και Αχρίδος Νικολάου Βελιμίροβιτς, της Σερβικής Εκκλησίας, ο οποίος έζησε την Παγκόσμια Οικονομική Ύφεση του 1929. Κάποιος ιερέας Κόναν του έγραψε ρωτώντας τον από πού προερχόταν η κρίση εκείνη και τι εσήμαινε αυτή. Του απάντησε, μεταξύ άλλων:

«Η 'crisis' [κρίση] είναι ελληνική λέξη και σημαίνει 'δίκη'… Έως τώρα οι ευρωπαϊκοί λαοί χρησιμοποιούσαν τη λέξη 'δίκη', αντί για τη λέξη 'κρίση', όποτε και να τους εύρισκε κάποια συμφορά. Τώρα η καινούργια λέξη αντικατέστησε την παλιά, και το κατανοητό έγινε ακατανόητο. Όταν γινόταν ξηρασία, πλημμύρα, πόλεμος ή έπεφτε επιδημία, όταν έριχνε χαλάζι, γίνονταν σεισμοί, πνιγμοί και άλλες συμφορές, λέγανε: 'Θεία δίκη'! Και αυτό σημαίνει: κρίση μέσα από ξηρασίες, κρίση μέσα από πλημμύρες, μέσα από πολέμους, μέσα από επιδημίες κ.λπ. Και τη σημερινή χρηματικο-οικονομική δυσκολία ο λαός τήν θεωρεί ως Θεία δίκη, όμως δεν λέει η δίκη αλλά η κρίση. Έτσι ώστε η δυσκολία να πολλαπλασιάζεται με το να γίνεται ακατανόητη! Εφόσον όσο ονομαζόταν με την κατανοητή λέξη 'δίκη', ήταν γνωστή και η αιτία, λόγω της οποίας ήρθε η δυσκολία, ήταν γνωστός και ο Δικαστής, ο Οποίος επέτρεψε την δυσκολία, ήταν γνωστός και ο σκοπός της επιτρεπόμενης δυσκολίας. Μόλις όμως χρησιμοποιήθηκε η λέξη 'κρίση', λέξη ακαταλαβίστικη σε όλους, κανείς δεν ξέρει πια να εξηγήσει ούτε για ποιό λόγο, ούτε από Ποιον, ούτε ως προς τι; Μόνο σ' αυτό διαφέρει η τωρινή κρίση από τις κρίσεις που προέρχονται από την ξηρασία ή την πλημμύρα ή τον πόλεμο ή την επιδημία ή τους πνιγμούς ή κάποιους άλλους πειρασμούς. Με ρωτάς για την αιτία της τωρινής κρίσης, ή της τωρινής Θείας δίκης! Η αιτία είναι πάντοτε η ίδια. Η αιτία για τις ξηρασίες, τις πλημμύρες, τις επιδημίες και άλλα μαστιγώματα της γενιάς των ανθρώπων, είναι η αιτία και για την τωρινή κρίση. Η αποστασία των ανθρώπων από τον Θεό!

»Με την αμαρτία της θεο-αποστασίας, οι άνθρωποι προκάλεσαν αυτή την κρίση, και ο Θεός την επέτρεψε, ώστε να ξυπνήσει τους ανθρώπους, να τους κάνει ενσυνείδητους, πνευματικούς, και να τους γυρίσει προς Εκείνον. Στις μοντέρνες αμαρτίες - μοντέρνα και η κρίση. Και όντως ο Θεός χρησιμοποίησε μοντέρνα μέσα ώστε να το συνειδητοποιήσουν οι μοντέρνοι άνθρωποι: χτύπησε τις τράπεζες, τα χρηματιστήρια, τις οικονομίες, το συνάλλαγμα των χρημάτων. Ανακάτωσε τα τραπέζια στις συναλλαγές σ' όλο τον κόσμο, όπως κάποτε στο ναό των Ιεροσολύμων. Προξένησε πρωτόγνωρο πανικό μεταξύ εμπόρων και αυτών που ανταλλάσσουν το χρήμα. Προκάλεσε σύγχυση και φόβο. Όλα αυτά τα έκανε για να ξυπνήσουν τα υπερήφανα κεφαλάκια των σοφών τής Ευρώπης και της Αμερικής, για να έλθουν εις εαυτούς και να πνευματικοποιηθούν. Και από την άνεση και το αγκυροβόλημα στα λιμάνια της υλικής σιγουριάς να θυμηθούμε τις ψυχές μας, να αναγνωρίσουμε τις ανομίες μας και να προσκυνήσουμε τον Ύψιστο Θεό, τον Ζώντα Θεό»[11].

Νομίζω ότι ο επισκ. Νικόλαος Βελιμίροβιτς τα λέει κατά γράμμα και σ' εμάς για τη σημερινή κρίση. Δεν έχω καμιά αμφιβολία. Έτσι είναι ακριβώς! Κι όπως ο Γρηγόριος ο Παλαμάς θα επέλεγε: «Δια ταύτα και τα τοιαύτα παιδευόμεθα, και έτι παιδευθησόμεθα». Ναι, θ' ακολουθήσουν κι άλλα, «την μεν γαρ των επηρειών λύσιν ποθούμεν τε και ζητούμεν, τοις δε πταίσμασι δι' α παιδευόμεθα και προστίθεμεν»[12]. Δυστυχώς δεν φαίνεται μετάνοια στον ορίζοντα, παρά το ότι αντικειμενικά, είτε μας αρέσει είτε όχι, αυτή είναι η μόνη λύση. Η Θεία δίκη, λοιπόν, θα συνεχίζεται.

Μέχρι πότε; Πάλι θα ζητήσω από τον επισκ. Νικόλαο Βελιμίροβιτς την απάντηση: «Όσο το πνεύμα των ανθρώπων παραμείνει δίχως αλλαγή. Ώσπου οι υπερήφανοι υπαίτιοι αυτής της κρίσης να παραιτηθούν μπροστά στον Παντοδύναμο. Ώσπου οι άνθρωποι και οι λαοί να θυμηθούν την ακαταλαβίστικη λέξη 'crisis', να τη μεταφράσουν στη γλώσσα τους, ώστε με αναστεναγμό και μετάνοια να φωνάξουν: 'η Θεία δίκη'!»[13]. Εύχομαι η μέρα αυτή να μην αργήσει![14]

***

Αυτά περίπου θα λέγαμε κι εμείς στο άρθρο μας, επειδή η αλήθεια είναι μία, και καθένας που θέλει να την γνωρίσει μπορεί να βοηθηθεί και να προστατευτεί από τις παγίδες του ψεύδους, πατέρας του οποίου, όπως εξήγησε ο Χριστός, δεν είναι άλλος από τον Διάβολο, εκείνον που πλανά την οικουμένη όλη, και πάλαι και επ’ εσχάτων.

Μακάρι οι σωστές αυτές διαπιστώσεις να οδηγήσουν τον λαό σε ταπείνωση ενώπιον του ΜΟΝΟΥ ΔΕΣΠΟΤΗ ΧΡΙΣΤΟΥ, για να σωθεί από κάθε πειρασμό και περίσταση που «ο ανθρωποκτόνος άρχων αυτού του κόσμου» προσφέρει στα θύματά του. |

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Εις τον Προφ. Ησαΐαν, κεφ. 1, PG 30, 212 CD.
2. Περί Κατανύξεως Α, ΕΠΕ 28, 634.
3. Κατά Ματθαίον Α, ΕΠΕ 9, 154.
4. Δαν. 3/γ/4-5.
5. Δαν. 3/γ/7.
6. Γρηγ. Παλαμάς: ομιλ. ΛΘ~ Εν Λιτή, ΕΠΕ 10, 500-502.
7. Ρωμ. 1/α//22-23.
8. Ιω. Χρυσόστομος: Εις το "Μη φοβού όταν πλουτήση άνθρωπος", Α, ΕΠΕ 8Α, 276-278.
9. Έπη εις ετέρους Η, Προς Σέλευκον, ΕΠΕ 11, 136-138.
10. Ιω. Χρυσόστομος: Κατά Ματθαίον Α, ενθ' ανωτ.
11. Δρόμος δίχως Θεό δεν αντέχεται. Αθ. 2008, σσ. 33-35.
12. Ομιλία ΛΘ, Εν Λιτή, ΕΠΕ 10, σσ. 500-502.
13. Ενθ. ανωτ., σσ. 35-36.
14. www.iak.gr/gr/ 1302086378/1305625993/oikonomiki_krisi_prikonisou.html