«Απόδος τον λόγον της οικονομίας σου»

Λογοδοσία

Ο όρος «λογοδοσία» σημαίνει δίνω λόγο, εξηγώ, απολογούμαι. Η λέξη χρησιμοποιείται σε διαχείριση ή δανεισμό χρημάτων όπως αναπτύχθηκε στην αρχαία Ελλάδα αλλά και στη Ρώμη και όλη τη Μέση Ανατολή. Στην Αρχαία Αθήνα σήμαινε την αυστηρή δημόσια αξιολόγηση των αρχόντων στο τέλος της θητείας τους και την επιβολή αυστηρών ποινών σε όσους είχαν ασκήσει τα καθήκοντα τους πλημμελώς. Λογοδοσία όφειλαν και οι πολίτες που είχαν αναλάβει δημόσια υπηρεσία (μεταξύ των οποίων και οι πρεσβευτές), που ήταν υποχρεωμένοι να λογοδοτήσουν για την δράση τους και να δικαιολογήσουν πώς χρησιμοποίησαν το χρήμα που η πόλη τους εμπιστεύθηκε, μέσα σε τριάντα ημέρες από το πέρας της αποστολής τους. Έτσι π.χ. ο Δημοσθένης μαζί με τον Τίμαρχο κατηγόρησαν τον Αισχίνη ότι δεν εκτέλεσε το καθήκον του ως πρεσβευτής των Αθηνών και άρα πρόδωσε το συμφέρον της πόλης.

Ίσως το πρώτο γραπτό παράδειγμα λογοδοσίας υπάρχει στον Κώδικα του Χαμουραμπί, όπου περιγράφονται ορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες και οι συνέπειές τους. Άλλα πρώιμα παραδείγματα μπορούν να βρεθούν στην Αγία Γραφή και μάλιστα στις ποινές που προβλέπονταν για τις παραβάσεις του ηθικού και θρησκευτικού νόμου.

Ας μνημονευθεί εδώ ο λόγος του Κυρίου Ιησού Χριστού σε σχετική παραβολή, όπου ένας κύριος απαιτεί από τον οικονόμο του: «Δος τον λογαριασμό [κείμενο: τον λόγον] της οικονομίας σου» (Λουκ. 16/ις/2), ενώ και ο συγγραφέας της Επιστολής προς Εβραίους αναφέρει ότι και οι πιστοί «έχομεν να δώσωμεν λόγον» απέναντι στον Θεό (Εβρ. 4/δ/13) και οι πρεσβύτεροι των εκκλησιών πρόκειται «να αποδώσωσι λόγον» υπέρ των ψυχών των πιστών (Εβρ. 13/ιγ/17). Υπάρχουν βέβαια και άλλα σχετικά χωρία όπως τα Ματθ. 12/ιβ/36, Ρωμ. 14/ιδ/12, Εβρ. 4/δ/13, Α~ Πέτρ. 4/δ/5).

Η λογοδοσία ορίζεται με την έννοια ότι ένας είναι υπεύθυνος έναντι κάποιου ή κάποιων άλλων, και είναι υποχρεωμένος να ενημερώσει για τις δράσεις και αποφάσεις του καθώς και να τις δικαιολογήσει. Ισχύει πρώτιστα σε πλαίσια εξουσίας ή διακυβέρνησης, οπότε η λογοδοσία συνεπάγεται αναγνώριση και ανάληψη ευθύνης για δράσεις και συμπεριφορές, περιλαμβάνει την υποχρέωση υποβολής έκθεσης μέσω της οποίας εξηγούνται οι λόγοι που οδήγησαν σε κάποια ενέργεια, και γίνεται αναγνώριση τυχόν λαθών και παραδοχή των συνεπειών που προκύπτουν.

Στις πολιτισμένες κοινωνίες ακόμη και οι κυβερνήσεις είναι υποχρεωμένες να λογοδοτούν στο λαό και στα Κοινοβούλια, όπου μια κυβέρνηση μπορεί να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης ή η αντιπολίτευση να καταθέσει πρόταση μομφής. Όλοι οι λειτουργοί πρέπει να είναι υπόλογοι στους προϊσταμένους τους ή στην κοινότητα. Για τον ίδιο λόγο όλα τα νομικά πρόσωπα δημόσιου αλλά και ιδιωτικού δικαίου, υποχρεούνται να διαθέτουν Εξελεγκτικές Επιτροπές που θα ελέγχουν τη διοίκηση. Μάλιστα τα τελευταία χρόνια έχουν οριστεί και οι λεγόμενες «ανεξάρτητες αρχές» που μπορούν να επεμβαίνουν αυτεπάγγελτα όταν κάτι φαίνεται ότι δεν βαδίζει σωστά. Σ’ αυτές ανήκει και ο θεσμός του Συνήγορου του Πολίτη.

Τα παραπάνω προβλέπονται για να μην υπάρχει σχέση πελατειακής αλληλεξάρτησης ή κοινά συμφέροντα ανάμεσα στους άρχοντες και τους αρχόμενους, στοιχείο που δυστυχώς διαποτίζει και μολύνει έντονα όχι μόνο το χώρο της πολιτικής αλλά και –περισσότερο ίσως– το χώρο της θρησκείας.

Πρόσφατα, η υποχρέωση λογοδοσίας έχει καταστεί σημαντικό θέμα για τη νομιμότητα ακόμη και διεθνών οργανισμών (π.χ. Παγκόσμια Τράπεζα και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, όπου δεν είχαν προβλεφθεί ισχυροί μηχανισμοί λογοδοσίας και τα διοικητικά όργανα συχνά επικρίνονται για συναλλαγές και μεροληπτικές χορηγίες που υποκρύπτουν σκοτεινές συναλλαγές.

Είναι τουλάχιστον ειρωνικό, και συνάμα θλιβερό, όταν οι λειτουργοί ή φορείς που διαχειρίζονται κοινό πλούτο, σπεύδουν να καλυφθούν πίσω από αστείες νομοθεσίες που τους εξασφαλίζουν ασυλία, όπως π.χ. στη χώρα μας ο νόμος «Περί Ευθύνης Υπουργών» και η βουλευτική ασυλία αλλά και η δήθεν "καλή πίστη" με την οποία προσπαθούν να καλυφθούν διάφοροι στους θρησκευτικούς χώρους. Η πρόσφατη έρευνα στην ΜΚΟ της Ελλαδικής Εκκλησίας «Αλληλεγγύη» απέδειξε ακόμη μία φορά ότι κανείς άνθρωπος δεν δικαιούται να είναι "υπεράνω υποψίας".

Γι’ αυτό κάθε υπηρεσία ή διακονία και οι συντελεστές τους, πρέπει να διέπονται από κανονισμούς. Μάλιστα η αξία και ανωτερότητα του λειτουργού φαίνεται όταν θέλει και επιζητεί ο ίδιος να ελέγχεται και να κρίνεται από εκείνους που υποτίθεται ότι υπηρετεί. Κάθε διαφορετική στάση φανερώνει από μόνη της ότι κάτι δεν λειτουργεί καλά ή ότι εκείνος που αποφεύγει τον έλεγχο κάτι θέλει να κρύψει...

Αν κάποιος προσπαθούσε να πει ότι αυτά τα συστήματα αφορούν το κοσμικό περιβάλλον και για τούτο δεν χρειάζεται να λειτουργούν μέσα σε εκκλησιαστικά περιβάλλοντα, η αλήθεια είναι ακριβώς η αντίθετη. Ακόμη και αν παραβλέψουμε την παρατήρηση του Κυρίου Ιησού Χριστού, ότι «οι υιοί του αιώνος τούτου είναι φρονιμώτεροι εις την εαυτών γενεάν παρά τους υιούς του φωτός» (Λουκ. 16/ις/8), η διαγωγή των Αποστόλων είναι ζωντανό παράδειγμα, επειδή, αν και προσωρινά δέχτηκαν να διαχειρίζονται κάποιες συνεισφορές για την εξυπηρέτηση των φτωχών της αδελφότητας, γρήγορα διαπίστωσαν ότι αυτό ήταν μάλλον εμπόδιο στο έργο και τις υποχρεώσεις τους, γι’ αυτό και σύστησαν το λειτούργημα των διακόνων στις τράπεζες των συσσιτίων, επειδή ακριβώς είχαν αρχίσει να εκφράζονται παράπονα για μεροληψία εις βάρος μίας ομάδας [Ελληνιστών] υπέρ άλλης [Ιουδαίων] (Πράξ. 6/ς/1).

Ας θυμηθούμε επίσης τον απόστολο Παύλο, ο οποίος έσπευσε να αποδώσει λογαριασμό του έργου του στην εκκλησία της Αντιόχειας, που πρώτη τον είχε αποστείλει στην ιεραποστολή (Πράξ. 14/ιδ/27), και πώς στις επιστολές του μιλούσε πάντοτε φανερά «περί δόσεως και λήψεως» (Φιλιπ 4/δ/15), ενώ ουδέποτε θέλησε να αναλάβει ευθύνη διαχείρισης –ούτε καν μεταφοράς– χρημάτων, ακόμη και όταν επρόκειτο για τους φτωχούς, αλλά την ανέθετε σε άλλους (Α~ Κορ. 16/ις/3).

Το πράγμα γίνεται πολύ χειρότερο στις μέρες μας, όπου οι εκκλησίες δέχονται όχι μόνο συνεισφορές σε χρήματα αλλά και κληροδοτήματα, ακίνητα και κινητές περιουσίες μεγάλης αξίας. Στον καιρό μας γνωστός Μητροπολίτης φυλακίστηκε για οικονομικά σκάνδαλα ενώ ο ηγούμενος μεγάλης μονής του Αγίου Όρους βρέθηκε μπλεγμένος σε ύποπτες συναλλαγές. Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι παρόμοια δεν μπορούν να συμβούν ή και να συμβαίνουν σε όλους τους χώρους της ανθρώπινης δραστηριότητας και μάλιστα σε όλα τα δόγματα.

Η λογοδοσία, λοιπόν, είναι ένα ελάχιστο μέτρο που περιορίζει το βαθμό στον οποίο οι εκλεγμένοι ή διορισμένοι αξιωματούχοι θα μπορούσαν –εσκεμμένα ή όχι– να αποκλίνουν από την ορθή εκτέλεση της ευθύνης τους, και αποτρέπει τον κίνδυνο της εκούσιας ή ακούσιας διαφθοράς.

Αξίζει εν προκειμένω να σημειωθεί ότι πολλές ΜΚΟ υπέγραψαν το 2005 την «Διεθνή Χάρτα Λογοδοσίας των Μη Κυβερνητικών Οργανισμών» ενώ μεταξύ των ανθρωπιστικών οργανώσεων ιδρύθηκε η HAPI (Humanitarian Accountability Partnership International) και άλλοι μηχανισμοί ελέγχου. Το ίδιο συμβαίνει και ανάμεσα στις σοβαρές θρησκευτικές οργανώσεις, όπως στις ΗΠΑ, όπου υπάρχει η υπηρεσία Ministry Watch, (www.ministrywatch.com) και άλλες, που παρακολουθούν διάφορες χριστιανικές ιεραποστολές, εκδίδουν εκθέσεις σχετικά με την αξιοπιστία τους, και τις βαθμολογούν ανάλογα με τη διαφάνεια που χαρακτηρίζει τη δράση και τα οικονομικά τους.

Ο Μαμωνάς διέφθειρε ακόμη και έναν Απόστολο (Ιούδας)^ γιατί δεν θα μπορούσε να επηρεάσει και έναν κληρικό, απλό ιεροκήρυκα ή διευθυντή μιας θρησκευτικής διακονίας; Η ιστορία, δυστυχώς, έχει να δείξει πολλά σκοτεινά παραδείγματα και στο παρελθόν και προσφάτως.

Στη συνέχεια εκθέτουμε μία περίπτωση αμελούς διοίκησης και διαχείρισης χρημάτων, για τα οποία ουδέποτε δόθηκε λόγος. Ένα κακό δείγμα συμπεριφοράς των εμπλεκομένων που ελπίζουμε ότι θα τακτοποιηθεί αμέσως, όμως αξίζει να μείνει στο μέλλον ως παράδειγμα προς αποφυγή. |

• ΅Στιγμιότυπα από την Κοιλάδα της Σκιάς του Θανάτου
  (XVI) Περιμένοντας
• Του Θεού να γίνει!
• Λογοδοσία
• Νοσοκομείο ``Φιλαδελφία''
• Εμπρός σε ένα θαύμα
  
• Ποιος ή τι απειλεί τους Εβραίους;
  
• Πώς θα έχουμε ειρηνικό σπιτικό;
  [ΣΤΗΛΗ ΓΥΝΑΙΚΑΣ]
• Οι εκκλησιαστικές σχολές
• Το ηθικό μας πρόβλημα
• Προβλήματα “ιεροσύνης”…
• "Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών <;>"

• ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

• Διαβάσματα

• "Εκ Καρδίας"  

  Οι «αναστατώσαντες την οικουμένην»

• Η Τελευταία Σελίδα

Ποιος ταΐζει τα παιδιά σου;