"ΤΥΧΙΚΟΣ" ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1020 -- ΠΩΣ ΘΑ ΧΑΣΟΥΜΕ ΤΑ ΠΕΡΙΤΤΑ ΤΩΝ ΕΟΡΤΩΝ;

Το παραπάνω ερώτημα τίθεται κάθε φορά ύστερα από το φαγοπότι που συνοδεύει τις μεγάλες γιορτές, και ιδιαίτερα τις θρησκευτικές πανηγύρεις, με στόχο να χαθούν τα περιττά κιλά που αποκτήθηκαν από τις υπερβολές επειδή, δυστυχώς, οι εορτές του Δωδεκαημέρου (Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Φώτα) προσφέρουν τη χειρότερη ευκαιρία για ανεξέλεγκτη κατανάλωση όχι μόνο φαγητών αλλά και των εθιμικών γλυκισμάτων.

Εδώ όμως δεν ενδιαφέρουν τα όποια κιλά σωματικού βάρους –που κι αυτά κακό κάνουν–, αλλά τα πολύ χειρότερα και επιβλαβή “βάρη” της κοσμικής φόρτισης που –είτε το θέλουμε είτε όχι– διαποτίζει ακόμη και τη λειτουργική ζωή των εκκλησιών και των πιστών. Ορθά κάποιοι αγγλόφωνοι αναρωτιούνται στη γλώσσα τους γι’ αυτές τις ημέρες, αν είναι “Holy Days” (δηλαδή άγιες ημέρες) ή μόνο “holydays” (=αργίες). Πού βρίσκεται η διαχωριστική γραμμή;

Παρά την ευρεία δημοτικότητά της σήμερα, η εορτή των Χριστουγέννων είναι συγκριτικά μεταγενέστερος θεσμός. Πρώτα απ’ όλα καμία αντίστοιχη εορτή δεν υπήρχε στην Παλαιά Διαθήκη. Ύστερα, καμία χρονολογία (ημέρα, μήνας, έτος) για τη γέννηση του Χριστού δεν αναφέρεται πουθενά στη διήγηση των Ευαγγελίων μα ούτε και στις πρώιμες εκκλησιαστικές παραδόσεις. Η εκκλησία καθυστέρησε αιώνες ώσπου να αποφασίσει να ορίσει τέτοια γιορτή, η δε εορτή των Επιφανίων ή Θεοφανείων (=Βάπτισης του Ιησού και Έναρξης της Μεσσιανικής Του δραστηριότητας) προηγήθηκε και για πολλά χρόνια κάλυψε μια τέτοια “ανάγκη”.

Ενώ όμως η εορτή των Θεοφανείων εξαπλώθηκε από την Ανατολή προς τη Δύση, η εορτή των Χριστουγέννων ακολούθησε αντίστροφη πορεία. Πρώτα παρουσιάζεται στη Ρώμη, στα χρόνια του επισκόπου Λιβέριου, ο οποίος την 25η Δεκεμβρίου του 360, στην υποδοχή της μοναχής Μαρκέλλας, αδελφής του Αγ. Αμβροσίου, της είπε: «Βλέπεις πόσα πλήθη έρχονται στην εορτή της γέννησης του δικού σου νυμφίου (Χριστού)».[1] γεγονός που υπονοεί ότι η εορτή ήταν ήδη γνωστή και οικεία

Η εορτή των Χριστουγέννων προήλθε πιθανώς από χριστιανικό μετασχηματισμό σειράς σχετικών εθνικών εορτών, που τηρούνταν στη Ρώμη το μήνα Δεκέμβριο (Saturnalia, Sigillaria, Juvenalia και Brumalia). Αυτή η σύνδεση αποτελεί την πηγή πολλών εθίμων της εποχής των Χριστουγέννων, όπως το μοίρασμα δώρων στα παιδιά και στους φτωχούς, ο φωτισμός με κεριά, ίσως επίσης και ο στολισμός δέντρων, και τους δίνει μια χριστιανική χροιά, παρ’ όλο που δεν έχουν καμία σχέση με τη Βίβλο ή τον Θεό.

Τα Χριστούγεννα μεταφέρθηκαν στην Αντιόχεια το έτος 380, ενώ στην Αλεξάνδρεια όχι πριν από περίπου το 430. Όταν ο Χρυσόστομος, εκφώνησε λόγο για τη Γέννηση του Χριστού το 386 στην Αντιόχεια, δεν λησμονεί την πρόσφατη εισαγωγή της εκεί λέγοντας. «Από καιρό κι εγώ επιθυμούσα να μάθω για την ημέρα αυτή (της Γεννήσεως του Χριστού). (…) Και ενώ δεν πέρασαν ούτε δέκα χρόνια από τότε πού πληροφορηθήκαμε και έγινε γνωστή σ' εμάς η ημέρα αυτή, όμως με το δικό σας ζήλο έγινε τόσο σπουδαία, σαν να μας παραδόθηκε από τον Θεό πριν από πολλά χρόνια».[2]

Όσο για την αρχή του χρόνου, λίγο να προσέξει κανείς, θα διαπιστώσει και θα αναρωτηθεί γιατί στο δικό μας (δήθεν χριστιανικό) ημερολόγιο, ο 9ος μήνας ονομάζεται Σεπτέμβριος, ο 10ος Οκτώβριος, ο 11ος Νοέμβριος και ο 12ος μήνας ονομάζεται Δεκέμβριος... ονομασίες που προέρχονται από τα λατινικά, και στην πραγματικότητα σημαίνουν ΕΒΔΟΜΟΣ (septem), ΟΓΔΟΟΣ (octo), ΕΝΝΑΤΟΣ (novem), ΔΕΚΑΤΟΣ (decem). Αυτό έχει την εξήγησή του, επειδή οι Ρωμαίοι είχαν ως πρωτοχρονιά την 1η Μαρτίου[3] και από εκεί ξεκινούσαν να μετρούν και τους μήνες, που αρχικά ως όνομα είχαν την αριθμητική τους σειρά, αλλά στη συνέχεια κάποιοι πήραν ονόματα αυτοκρατόρων (Ιούλιος Αύγουστος) ή ονόματα με θρησκευτική σημασία, δηλαδή Ιανουάριος (του θεού Ιανού), Φεβρουάριος (της εξαγνιστικής εορτής Φέμπρουα), Μάρτιος (του θεού Άρη = Mars), Απρίλιος (της θεάς Αφροδίτης = Aphro ή Apro), Μάιος (της θεάς της Άνοιξης Μaia) και Ιούνιος (της θεάς Ήρας = Juno).

Μα και η “Βασιλόπιτα”, απομεινάρι της αρχαίας ειδωλολατρίας είναι, και δεν έχει καμία σχέση με τον Βασίλειο επίσκοπο Καισαρείας, όπως ψευδώς διαδίδεται. Η Εγκυκλοπαίδεια ΠΑΠΥΡΟΣ γράφει: «...όπως και άλλα του Δωδεκάμερου, ανάγεται στα ρωμαϊκά Σατουρνάλια (τα ελληνικά Κρόνια), που ήταν κατά βάση αγροτικές γιορτές της βλάστησης και της νέας χρονιάς. (...) Η βασιλόπιτα πρέπει να σχετιστεί και με τον εορταστικό άρτο της ελληνικής αρχαιότητας, που προσφερόταν στους θεούς ως απαρχή σε μεγάλες αγροτικές γιορτές, ιδίως στα Θαλύσια και τα Θαργήλια, καθώς και με τις αρχαίες μειλίχιες προσφορές στους θεούς του Άδη και σ’ άλλες θεότητες».

Χωρίς να έχουν σχέση με τη ζωή των Χριστιανών όλα τα παραπάνω, γίνονται άριστες αφορμές για παραστρατήματα και εξομοίωση με τον κόσμο και τις “αξίες” του. Θα ήθελε ποτέ ο Θεός να συμβαίνει αυτό στο δικό Του λαό; Εκείνο το «μη συμμορφόνεσθε [αρχαίο=μη συσχηματίζεσθε] με τον αιώνα τούτον» (Ρωμ. 12/ιβ/1) –που τόσο ωραία αποδίδει η μετάφραση Ιωαννίδη ως «μην προσαρμόζεστε στον τρόπο ζωής του κόσμου αυτού»– για ποιους άραγε το έγραψε ο Απόστολος του Χριστού;

Το πιο θλιβερό είναι όταν όλη τούτη η συμμόρφωση γίνεται –λένε– «Για το καλό του χρόνου!». Αλλά πώς μπορεί να είναι καλός ο νέος χρόνος, όταν εμείς κάνουμε ό,τι όλοι οι άλλοι (ή περίπου όσα όλοι οι άλλοι) και τα βαφτίζουμε δήθεν χριστιανικά;

Ως απάντηση συνήθως προβάλλεται το “επιχείρημα-καραμέλα” ότι και ο Παύλος έγινε τα πάντα εις τους πάντες για να κερδίσει τους πάντες... Αλλά εμείς πόσους κερδίσαμε για τον Χριστό με όλες αυτές τις εορταστικές μιμήσεις μας;

Δυστυχώς, διαποτισμένοι με το πνεύμα της δαιμονικής νοοτροπίας που τονίζεται ακόμη περισσότερο από τον καταναλωτισμό και υπηρετεί τη σάρκα, τα δισεκατομμύρια των ονομαζόμενων χριστιανών –ανεξαρτήτως δόγματος– δίνουν περισσότερη προσοχή στον κοκκινοσκούφη Santa Claus της Coca Cola και τις παγανιστικές πρασινάδες, παρά σε οτιδήποτε χριστιανικό. Με τον τρόπο αυτό ο Πονηρός έχει καταφέρει να μεταφέρει την προσοχή των πιστών σε δευτερεύοντα και μάλλον σαρκολατρικά στοιχεία και σύμβολα, κρύβοντας τα μείζονα γεγονότα της ιερής ιστορίας και κάθε πνευματικό μήνυμά τους.

Μήπως λοιπόν αντί να συρόμαστε «οπίσω προς απώλειαν», θα ήταν καλύτερα να φροντίσουμε να «απορρίψωμεν παν βάρος και την ευκόλως εμπεριπλέκουσαν ημάς αμαρτίαν»; (Εβρ. 10/ι/39, 12/ιβ/2). Μια τέτοια “δίαιτα” από τα στοιχεία του κόσμου, θα ήταν πολλαπλά ωφέλιμη! |

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Ambrose, De virgin. iii. 1: «Vides quantus ad natalem Sponsi tui populus convenerit, ut nemo impastus recedit».

2. Opp. ΙΙ. 384.

3. Η αλλαγή από 1η Μαρτίου στην 1η Ιανουαρίου έγινε το 45 π.Χ. με το Ιουλιανό Ημερολόγιο και παγιώθηκε το 153 μ.Χ. Όταν το 1582 ο πάπας επέβαλε το Γρηγοριανό Ημερολόγιο (Νέο), διαδόθηκε πρώτα στις Ρωμαιοκαθολικές χώρες και σιγά σιγά στον υπόλοιπο κόσμο ενώ σταδιακά ακολούθησαν και πολλές άλλες εκκλησίες. |