Πρακτικοί προβληματισμοί

 

 

Ενώτια και έρρινα  [2]


Στο προηγούμενο τεύχος παρουσιάσαμε γενικώς τη διαδρομή των κοσμημάτων στην ανθρώπινη ιστορία, καθώς και την άποψη της Βίβλου απέναντι σ' αυτά τα εξαρτήματα του ντυσίματος. Καταλήγοντας γράψαμε: «Μη βιαστείτε όμως να βγάλετε ακόμη τα συμπεράσματά σας, διότι, πέρα από την ιστορική αναφορά, υπάρχει και το σήμερα...». Σ' αυτό το σήμερα, λοιπόν, αναφέρεται το παρόν άρθρο, που όμως –λόγω χώρου– αναγκαστικά θα χρειαστεί να συνεχιστεί και στο επόμενο τεύχος.

Ο άνθρωπος πλάστηκε έτσι ώστε να εκτιμά το ωραίο. Για το λόγο αυτό και ο Θεός έπλασε τα πολύχρωμα φτερά των πουλιών, τα απίθανα σχέδια των ψαριών, την χαίτη των ζώων, τα λουλούδια που μας γοητεύουν... Δεν είναι άραγε έργο του Θεού που το παγόνι στολίζεται τόσο όμορφα ή ότι το γιασεμί ευωδιάζει τόσο γλυκά;

Και ο άνθρωπος με τη σειρά του, ως εικόνα του Θεού, θέλει να “βελτιώσει” τον εαυτό του με κάτι καλύτερο. Αυτό από μόνο του δεν είναι κακό. Μερικοί όμως –ιδιαίτερα άντρες– “κολλάνε” στα κοσμήματα, χωρίς να θέλουν να δουν το βάθος της υπόθεσης και υποσυνείδητα ξεχνούν πως στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και το χτένισμα, και η ενδυμασία, και το σχέδιο του σπιτιού ή των επίπλων τους, αλλά και το αυτοκίνητό τους, και το στερεοφωνικό και το ρολόι που φοράνε κ.ο.κ.;

Ο κακός εννοούμενος “ευσεβισμός” ορισμένων θρησκευτικών ηγετών, συνέτεινε τα μέγιστα στη δημιουργία ανθρώπων μιας νόθας κατάστασης, ανθρώπων διχασμένων, που εξωτερικά εξαναγκάζονται να εφαρμόζουν τις “οδηγίες” των ηγετών τους, εσωτερικά όμως επαναστατούν και αναγκάζονται να αρνηθούν ένα στοιχείο με το οποίο τους έπλασε ο Θεός.

Ένα ακόμη σημείο που πρέπει να τονιστεί, είναι η έλλειψη ειλικρίνειας στο λόγο μας. Αυτό οφείλεται ίσως στην ψεύτικη σεμνοτυφία που καλλιεργείται σε κάποιους κύκλους, ίσως όμως και στην εσωτερική μας διάθεση να δείχνουμε προς τα έξω μια άλλη εικόνα, διαφορετική από την εσωτερική μας πραγματικότητα. Έτσι, για παράδειγμα, οι περισσότεροι θρησκευόμενοι θα σοκαριστούν ακούγοντας πως όλα όσα αφορούν την εμφάνισή μας ανάγονται στην θεόδοτη σεξουαλικότητα, που έχει σκοπό την ομορφιά του έγγαμου βίου, και αμέσως θα σπεύσουν να πέμψουν στο πυρ το εξώτερον κάθε σχετική σκέψη. Είτε όμως μας αρέσει είτε όχι, αυτή είναι μια πραγματικότητα που δημιούργησε ο Θεός, και όποιος αρνείται να την παραδεχτεί ΚΑΤΑΚΡΙΝΕΙ ΤΟΝ ΠΛΑΣΤΗ ΤΟΥ.

Όπως όμως έγινε με όλες τις πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης, ούτε αυτή η περιοχή έμεινε ανέγγιχτη από την αμαρτία. Σαν αποτέλεσμα, όπως συνήθως συμβαίνει στα ανθρώπινα, για μια ακόμη φορά χάθηκαν και το μέτρο και ο στόχος, όπως επανειλημμένα θα δειχτεί στη συνέχεια της παρούσας μελέτης.
***
Αρχίζουμε παραθέτοντας επιστολή που λάβαμε από αγαπητό αναγνώστη, νεαρής σχετικά ηλικίας, που θέλησε να προσθέσει την άποψή του από τον κόσμο μέσα στον οποίο ζει. Γράφει λοιπόν ο αναγνώστης μας:
«Επειδή το θέμα που θίγεται με είχε προβληματίσει κατά κάποιο τρόπο, επιτρέψτε μου ως νέο (28 ετών) να σας εκφράσω πώς εγώ αντιμετωπίζω το θέμα.
Στην σημερινή κοινωνία, πέρα από το κλασικό ανέκαθεν σκουλαρίκι στις γυναίκες, τα υπόλοιπα μοντέρνα παρόμοια επιδερμικά στολίδια έχουν σαφέστατα άλλη έννοια και καταβολή. Η αρχή έγινε πιθανόν από τα ροκ και άλλα ρεύματα (αντιδραστικά σε ηθικισμούς και στερεότυπα της τότε εποχής) και μεταδόθηκε στην νεολαία από τους καλλιτέχνες – καθώς και από τους φαν και οπαδούς τέτοιας νοοτροπίας. Είναι σίγουρα κάτι συμβολικό, που ο σκοπός τους, στην καλύτερη περίπτωση, εξέφραζε το "δεν πειράζω κανέναν, άρα είμαι ελεύθερος να κάνω ό,τι θέλω στον εαυτό μου". Φυσικά σε αυτή την περίπτωση θα μπορούσε να ειπωθεί πως ό,τι αφορά το εξωτερικό, εμφανισιακά, είναι μικρό και δευτερεύον.
Τι γίνεται όμως, όταν αυτή η διαφοροποίηση της εμφάνισης κάποια στιγμή από το "προσωπικό" στιλ, το "δεν πειράζω κανέναν" και το "δεν είναι τίποτα σοβαρό", μετατρέπεται σε κατεστημένο και στοιχείο κοινωνικοποίησης; Τότε αναγκαζόμαστε να εμβαθύνουμε στην αλήθεια του θέματος και να το πάρουμε από την αρχή.
Είναι γεγονός ότι στην προκειμένη περίπτωση συμβαίνει εκείνο που αναφέρει ο μύθος του Αίσωπου με την αλεπού η οποία έχασε την ουρά της σε ένα δόκανο, και απαιτούσε από τις υπόλοιπες στο δάσος να κάνουν το ίδιο για να είναι "κανονικές"... Με άλλα λόγια δεν έχουμε να κάνουμε με ασθενείς, που χρειάζονται υποστήριξη για να μην χλευασθούν, αλλά για άτομα που τείνουν να καθιερώσουν την “αρρώστια” τους ως κανόνα.

 


"Δύναται η κόρη να λησμονήση τους στολισμούς αυτής;" (Ιερ. 2/β/32)

 

Όταν ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο, τον έπλασε "κατ' εικόνα Θεού" (εμφανισιακά) και "κατ' ομοίωσιν" (εσωτερικά), κι αυτό είναι το πρωτεύον στοιχείο για τον αναγκαίο σεβασμό στο σώμα μας, στη εικόνα του σώματός μας τουλάχιστον. (Αν μάλιστα σημειώσουμε ότι οι Γραφές προεκτείνουν αυτόν τον σεβασμό και στην ενδυμασία... εξυπακούεται ότι το σώμα θα πρέπει να μας ενδιαφέρει πολύ περισσότερο). Συνεπώς είναι απόλυτο σφάλμα οι περιπτώσεις όπου ανατρέπεται αυτή η ιεραρχία, που έβαλε ο Κύριος (πρώτα το πνεύμα, μετά το σώμα και ύστερα το ένδυμα) με καθαρότητα και ευπρέπεια.
Το γεγονός βέβαια ότι πολλοί υπόκεινται σε εμφανισιακές αλλαγές άθελά τους (ατύχημα κ.α.), δεν σημαίνει ότι χάνουν κάτι από την προσωπικότητά τους, αφού αυτό που συνέβη δεν ήταν από δική τους επιλογή και, επιπλέον, έγινε υπό την επίβλεψη Άλλου. Έχοντας όμως ως ιερό στοιχείο του εαυτού μας το σώμα, υποχρεούμαστε να σκεφτόμαστε πάρα πολύ πριν από κάθε συνειδητή μας επιβουλή επάνω του.
Αντί λοιπόν να λέμε πως "κάτι που δεν πειράζει είναι κάλο", καλύτερα θα ήταν να σκεφτούμε πως "ό,τι δεν χρησιμεύει ως ουσία, είναι πολύ κακό για Τον Θεό, αφού ο Ίδιος όλα σοφά τα εποίησε". Ο κίνδυνος όμως εδώ είναι απτός – δηλαδή η τάση να καθιερωθεί το παντελώς και μηδενικά ασήμαντο.
Επιπλέον, η τάση μας να ξεχωρίζουμε από τους υπόλοιπους, που έχουν την φυσική μορφή, εν τέλει είναι τάση εγωκεντρική και φανερώνει τον άμεσο κίνδυνο της εποχής μας, που είναι η αποστασιοποίηση από κάθε τι που έχει σχέση με τον Θεό και η συμμόρφωσή μας με κάθε τι κοσμικό.
Και εν τέλει και ξεκάθαρα... το σώμα μας είναι κάτι άξιο και μέτοχο στην αληθινή αιώνια βασιλεία του Ιησού και γι' αυτό πρέπει να το αγαπάμε.
Θέλω να εκφράσω πόσο άσχημα νιώθω όταν νέοι της ηλικίας μου, το μόνο που έχουν εν τέλει να δείξουν και να παρουσιάσουν ως άτομα, είναι κάποιο σχηματάκι (τατουάζ) ή το ένα ή περισσότερα σκουλαρίκια.

Κοσμήματα, έργα της σοφίας του Θεού!

Θα ρωτούσε όμως κάποιος: "Μήπως εν τέλει ψηλαφίζετε τον κώνωπα ενώ καταπίνεται την κάμηλο"; Θα μπορούσαμε να το πούμε αυτό αν πράγματι το θέμα ήταν μόνο εξωτερικό. Όμως στην πραγματικότητα συμβαίνει το εντελώς αντίθετο^ δηλαδή εκείνοι που περιφρονούν την κάμηλο και τελικά δίνουν αξία στον κώνωπα, είναι το συντριπτικό ποσοστό των νέων που φοράει τέτοια μπιχλιμπίδια.
Σήμερα, λοιπόν, η νεολαία δίνει περισσότερη προσοχή στα σχηματάκια των τατουάζ και των σκουλαρικιών, που στην πραγματικότητα είναι κώνωπες, ενώ την ίδια ώρα παραβλέπουν την ουσία, που είναι η προσωπικότητά τους, και το αληθινό στολίδι, που είναι το ίδιο τους το σώμα, ο χαρακτήρας τους και η ζωή τους^ η πρόκληση που έχουν ν' αλλάξουν τον κόσμο, ν' αλλάξουν την αγριάδα της κοινωνίας και της γης, που όλοι καταλαβαίνουμε ότι μπορεί να γίνει μόνο μέσω της προσωπικής μας αγιοσύνης, που θα παραδειγματίζει σαν φως της αλήθειας.

Κοσμήματα, έργα της σοφίας του Θεού!

Αλλά, αγαπημένοι φίλοι, όντας κι εγώ νέος, κοινωνικός και κινούμενος ανάμεσα στους συνανθρώπους της γενιάς μου, ανταλλάσσοντας απόψεις και κάνοντας συνεχώς γνωριμίες, σπάνια είδα άνθρωπο συνομήλικο να φιλοσοφεί την ζωή και να την αντιμετωπίζει σοβαρά. Όλη η προσοχή μας έχει μείνει σε στολίδια – είτε μικρά (όπως τα σκουλαρίκια) είτε μεγάλα (όπως οι βίλες, αμάξια, κότερα κ.λπ.), και παραβλέπουμε το σημαντικό γεγονός, ότι σύντομα θα φύγουμε από αυτή την ζωή και πως ο εσωτερικός μας εαυτός αξίζει πάνω από όλα τα πλούτη της γης. Όλα αυτά τα αφήνουμε έξω από την σκέψη μας και δεν μιλάμε γι’ αυτά.
Δεν πρέπει να αδικούμε τον πλούτο και την ομορφιά κάθε πράγματος, κάθε δημιουργήματος. Αλλά για να τα χαρούμε, πρέπει να αποκτήσουμε αυτό που λέγεται ζωή και μάλιστα ζωή χωρίς θάνατο, αφού ζωή που τελειώνει στο θάνατο δεν είναι ζωή.
Έτσι πρώτα ακολουθούμε την οδό της ζωής, τον Ιησού, και ύστερα τα βασικότερα στοιχεία της ομορφιάς της ζωής είναι ότι είμαστε οι πρωταγωνιστές, οι συνεργάτες Του στο γεγονός της Βασιλείας του Θεού και όχι κάποιο ντουλάπι γεμάτο με στολίδια και μπιχλιμπίδια».  Σ.Β. – Θράκη          

 

Στο γράμμα του αυτό ο αναγνώστης μας, πρόλαβε να αναφερθεί σε αρκετά από εκείνα που είχαμε υπόψη μας. Ζώντας από μέσα το ζήτημα αφού είναι νέος ο ίδιος, γνωρίζει αρκετά καλά και την ιστορία και την παρούσα πραγματικότητα, όπως κάθε πληροφορημένος μπορεί να διακρίνει στα λόγια του. Για τους υπόλοιπους, όμως, θα επιχειρήσουμε να φωτίσουμε το ζήτημα λίγο περισσότερο.
Ένας μεγαλύτερος άνθρωπος έγραψε σε σημείωμά του:
«Συνάντησα πριν από λίγο καιρό έναν νέο και του είπα: "Βλέπω ότι έχεις σοβαρά προβλήματα και λυπάμαι γι' αυτό". Με κοίταξε μάλλον παράξενα και είπε: "Τι εννοείτε λέγοντας ότι έχω προβλήματα; Δεν έχω κανένα πρόβλημα". "Όμως, έχεις περάσει ένα κρίκο στο φρύδι σου", του είπα. "Όλοι όσοι κάνουν τέτοια πράγματα έχουν σοβαρά προβλήματα", συνέχισα. Και τότε ο νέος έκανε την ερώτηση –μια πραγματικά ενδιαφέρουσα ερώτηση– "Και τι κακό υπάρχει σ' αυτό που κάνουμε;"
Αυτή είναι η χαρακτηριστική ερώτηση της εποχής μας. Άτομα νεανικής αλλά και μεγαλύτερης ηλικίας τρυπούν τα σώματά τους, τρέχουν πίσω από σκοταδιστικές παρέες, ακούνε μουσική και τραγούδια που εξυμνούν το σεξ και τον Σατανά, και ύστερα σε ρωτούν: "Τι κακό υπάρχει σ' αυτό που κάνουμε;"
Πώς πρέπει να απαντήσουμε σε ανθρώπους που ενώ έχουν μια τέτοια συμπεριφορά, που ολοφάνερα είναι λάθος, οι ίδιοι δεν μπορούν να καταλάβουν το λόγο; Είναι προφανές ότι εδώ υπάρχει ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα.
Όταν οι άνθρωποι καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το ανθρώπινο σώμα υπάρχει για να το τρυπούν, για να κρεμούν από αυτό κρίκους ή άλλα "κοσμήματα", να περνούν κάτω από το δέρμα ξένα αντικείμενα για να δημιουργήσουν με διογκώσεις διάφορα σχήματα, και παρ' όλα αυτά δεν έχουν τη παραμικρή αίσθηση ότι αυτό που κάνουν είναι λάθος, βρίσκονται σε μεγάλη σύγχυση.
Οι φυσιολογικοί άνθρωποι φροντίζουν με προσοχή το σώμα και το δέρμα τους, όπως απαιτεί το στοιχειώδες ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Το σώμα δεν υπάρχει για να το βασανίζουμε με τερατώδεις "διακοσμήσεις" που δε μπορούν να αφαιρεθούν χωρίς να μείνουν πίσω σημάδια...
Αν βέβαια ρωτήσει κάποιος: “Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη δήλωση στη Βίβλο που να μιλάει ξεκάθαρα ενάντια στο τρύπημα του σώματος;” είμαστε υποχρεωμένοι να απαντήσουμε αρνητικά. Αν όμως ενδιαφέρεται πραγματικά να μάθει την αλήθεια, θα διαπιστώσει ότι η συνήθεια να περνάει κανείς ξένα αντικείμενα στο σώμα του βρίσκεται πρώτιστα στις ειδωλολατρικές θρησκείες, εξαφανίζεται όταν οι άνθρωποι γίνονται χριστιανοί και, δυστυχώς, εμφανίζεται ξανά όπου ο χριστιανισμός περνάει σε δεύτερη μοίρα.

Κοσμήματα, έργα της μωρίας του ανθρώπου...

 

Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη προσπάθεια για να διαπιστωθεί πως όπου δεν έφτασε ακόμη ο χριστιανισμός και οι άνθρωποι δεν έχουν σχέση με τον αληθινό Θεό, εκεί κάνουν στο σώμα τους όλα τα παράξενα πράγματα. Η συνήθεια των ανθρώπων να τρυπούν το σώμα τους, υπάρχει εκεί που δεν υπάρχει η αίσθηση της θείας χάρης. Όπου υπάρχει αυτή η συνήθεια, βλέπουμε παραπλανημένους ανθρώπους που δεν έχουν καμία επαφή με την αναγεννητική δύναμη της Αγίας Γραφής.
Όταν λοιπόν στις μέρες μας βλέπουμε νέους ανθρώπους να μας κοιτάζουν περίεργα επειδή είχαμε την τόλμη να κατακρίνουμε την κακοποίηση του σώματός τους, και μάλιστα ρωτούν με σοβαρή έκπληξη: "Τι κακό υπάρχει;" σ' αυτή την τερατώδη συμπεριφορά τους, συνειδητοποιούμε πόσο απομακρύνθηκε ο πολιτισμός μας από το χριστιανικό πνεύμα.
Το ανθρώπινο σώμα είναι μια θαυμάσια δημιουργία του Θεού, όμως εξαιτίας της αμαρτίας και της φθοράς, αργά ή γρήγορα οπωσδήποτε χάνει πολλά από τα ωραία του χαρακτηριστικά καθώς περνούν τα χρόνια, αλλά αυτό δεν μας δίνει το δικαίωμα να επιταχύνουμε την φθορά ξεσχίζοντας και τρυπώντας το.
Εάν μας το έκανε αυτό κάποιος άλλος, θα τον καταγγέλλαμε στα δικαστήρια ζητώντας ηθική και υλική αποζημίωση. Όμως σήμερα πολλοί άνθρωποι κακομεταχειρίζονται οι ίδιοι τον εαυτό τους και έπειτα ρωτούν: "Τι κακό υπάρχει σ' αυτό;" Δυστυχώς, τα ψυχικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τέτοια άτομα, είναι τεράστια και πολύ χειρότερα από τις ίδιες τις τρύπες που κάνουν στο σώμα τους.
Οι τερατώδεις ιδέες που εμποτίζονται στις ζωές των νέων ανθρώπων μέσω της τηλεόρασης και του κινηματογράφου, αλλοιώνουν την προσωπικότητά τους τόσο βαθιά, ώστε να μην αισθάνονται πια ότι κάνουν κακό στην πιο θαυμάσια δημιουργία του Θεού, το σώμα τους.
Ο Θεός ας κάνει έλεος και σε αυτούς... και σε όλους εμάς ως κοινωνία!»

***

Οπως γράψαμε και άλλη φορά, στην παιδική και εφηβική ηλικία, οι περισσότεροι δεν είμαστε ευχαριστημένοι με το σώμα μας και θα θέλαμε να το αλλάξουμε. Αν τα μικρά παιδιά έχουν γαλανά μάτια, θα ήθελαν να είχαν καστανά. Αν έχουν κόκκινα μαλλιά, θα ήθελαν να είχαν μαύρα. Μερικά αγόρια θα ήθελαν να ήταν κορίτσια και το αντίθετο. Μερικά παιδιά θα προτιμούσαν να γεννηθούν σε άλλη φυλή ή να έχουν διαφορετικό όνομα. Αυτή η παιδική δυσαρέσκεια φυσιολογικά είναι κάτι που περνάει καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν. Αλλά σήμερα, αντί οι άνθρωποι να ξεπερνούν τέτοιες παιδικές φαντασιώσεις εγκαταλείποντας την παιδική ηλικία, κολλάνε σ' αυτές. Γι' αυτό χρησιμοποιούν ειδικούς φακούς επαφής για ν' αλλάξουν το χρώμα των ματιών τους, βάφουν τα μαλλιά τους, τρυπούν το σώμα τους και περνούν από τις τρύπες διάφορα αντικείμενα ώστε να μοιάζουν περισσότερο με πρωτόγονους ειδωλολάτρες, κάνουν πλαστικές εγχειρήσεις για να τροποποιήσουν την όψη του προσώπου τους, κάνουν τατουάζ και μοιάζουν περισσότερο με πίνακες ζωγραφικής παρά με ανθρώπους. Άντρες φοράνε σκουλαρίκια όπως οι γυναίκες και οι γυναίκες κόβουν τα μαλλιά τους κοντά και ντύνονται σαν άντρες, τραγουδιστές και ηθοποιοί ντύνονται με ρούχα του αντίθετου φύλου ενώ επευφημούνται από εκατομμύρια θαυμαστές τους.

cobm-01


Γνωρίζετε ότι υπάρχει Θρησκεία που ονομάζεται "Εκκλησία της Τροποποίησης του Σώματος"; (Church of Body Modification)

( Φωτογραφία από το επίσημο site της )

 

Κάθε ώριμος άνθρωπος αποδέχεται το σώμα που του έδωσε ο Πλάστης, μαθαίνοντας να ζει με αυτό και τιμώντας τον Θεό με αυτό. Αλλά το επαναστατικό πνεύμα θέλει να λέει, «Εγώ είμαι ο κύριος της μοίρας μου. Μπορώ να τροποποιήσω το σώμα μου όπως μου αρέσει».
Είναι αυτό κάτι που φέρνει ελευθερία και χαρά; Όχι! Προκαλεί πόνο, σκλαβιά, χάος και θάνατο. Στη Βίβλο η σοφία του Θεού εξηγεί πως, «Όστις εύρη εμέ, θέλει ευρεί ζωήν, και θέλει λάβει χάριν παρά Κυρίου. Όστις όμως αμαρτήση εις εμέ, την εαυτού ψυχήν αδικεί^ πάντες οι μισούντες με αγαπώσι θάνατον» (Παρ. 8/η/35-36).
Όπως έγραψε στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία» η δημοσιογράφος κ. Λ. Λυκίδη, «Η νέα “γλώσσα” του σώματος απαιτεί στολίδια και χρώματα, σκουλαρίκια και τατού, θέλει θυσίες και πόνο. (...) το φαινόμενο της τροποποίησης του σώματος (από το τατουάζ μέχρι (...) σ’ οδηγεί στο γνωστό σταυροδρόμι της Αρετής και της Κακίας. Τι είναι εν τέλει “καλό και κακό” για το ανθρώπινο σώμα;» Όπως θα αποδείξουμε στη συνέχεια της μελέτης μας, το τρύπημα στο αυτί, στη μύτη ή αλλού, δεν είναι παρά μία μόνο πτυχή του μεγάλου προβλήματος που λέγεται “Τροποποίηση του σώματος”, για το οποίο ο Καθηγητής της Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο κ. Ν. Χριστάκης θα υπογραμμίσει ότι «Σήμερα η κύρια λειτουργία [του μαρκαρίσματος του σώματος] είναι να δηλώνει συμβολικά την υπαγωγή σε κάποια ομάδα ή υπο-ομάδα (προνομιούχα ή στιγματισμένη, όπως συχνά συμβαίνει με τις περιπτώσεις διαφόρων περιθωριακών, τοξικομανών, φυλακισμένων)».
Προφανώς το ζήτημα δεν είναι απλό. Αφορά και τους νέους και τους μεγαλύτερους, και εκείνους που βρίσκονται μέσα και εκείνους που είναι απ’ έξω. Θα συνεχίσουμε λοιπόν! |

 

Συνεχίζεται στο επόμενο τεύχος

 

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΤΟΥ ΤΕΥΧΟΥΣ