Πρακτικοί προβληματισμοί

 

 

Ενώτια και έρρινα  [3]


Στο προηγούμενο τεύχος παρουσιάσαμε τη διαδρομή των κοσμημάτων στην ανθρώπινη ιστορία και τη θέση της Βίβλου απέναντι σ' αυτά τα εξαρτήματα ντυσίματος σημειώνοντας κάποιες απόψεις μας. Επειδή ορισμένοι αναγνώστες βιάστηκαν να βγάλουν συμπεράσματα, που μάλλον αδικούν τη μελέτη αυτή, σ’ αυτό το άρθρο ανοίγουμε μία παρένθεση για να δοθούν αναγκαίες διευκρινίσεις, που θα βοηθήσουν σε ορθότερη κατανόηση των γραφομένων μας αλλά και της βιβλικής διδασκαλίας. Η μελέτη θα συνεχιστεί στο επόμενο.

Ενα χωρίο που ανήκει στην κατηγορία των ΠΑΡΕΡΜΗΝΕΥΜΕΝΩΝ εδαφίων, που πολλά προβλήματα έχουν προκαλέσει, όχι εξαιτίας του περιεχομένου τους αλλά εξαιτίας της κακής ερμηνείας που τους έχουν γίνει από διαφόρους, είναι το Α~ Πέτρ. 3/γ/3-4. Είναι από τα χωρία στα οποία οι ερμηνευτές τείνουν να χωρίζουν σε τμήματα και άλλο μεν τμήμα να το ερμηνεύουν "κατά λέξη", άλλο δε τμήμα να το ερμηνεύουν "κατά πνεύμα"... Ας το προσέξουμε:

«Των οποίων ο στολισμός ας ήναι ουχί ο εξωτερικός, ο του πλέγματος των τριχών και της περιθέσεως των χρυσίων, ή της ενδύσεως των ιματίων, αλλ' ο κρυπτός άνθρωπος της καρδίας κεκοσμημένος με την αφθαρσίαν του πράου και ησυχίου πνεύματος, το οποίον ενώπιον του Θεού είναι πολύτιμο» (Α~ Πέτρ. 3/γ/3-4).

Για σύγκριση παραθέτουμε το αρχαίο κείμενο, που στο σημείο αυτό έχει ως εξής:

Αν το συγκεκριμένο χωρίο προσπαθήσουμε να το ερμηνεύσουμε κατά λέξη, χωρίς να διακρίνουμε ΤΙ ΗΘΕΛΕ ΝΑ ΠΕΙ ο θείος συγγραφέας, προσέξτε σε τι λάθη οδηγούμαστε:

«Των [χριστιανών γυναικών] ο στολισμός ας είναι όχι ο εξωτερικός, του πλέγματος των τριχών [χωρίς πλεγμένα μαλλιά] και της περιθέσεως των χρυσίων [χωρίς χρυσά κοσμήματα], ή της ενδύσεως των ιματίων [χωρίς να φορούν ρούχα]»...

Αν έτσι όμως ερμηνεύσουμε το χωρίο αυτό, ο Πέτρος παρουσιάζεται να λέει ότι οι γυναίκες, εκτός από τα άλλα, δεν πρέπει να φοράνε ουτε ρουχα... Αλλά είναι δυνατό να εννοεί αυτό; Αλίμονο!

Στον τρόπο που αποδίδουν αυτό το χωρίο οι διάφοροι μεταφραστές, υπάρχουν δύο τάσεις:

Η μία ομάδα αφήνει το κείμενο ως έχει, αλλάζοντας απλώς τις λέξεις σε απλούστερη γλώσσα:

  Βάμβας

«...του πλέγματος των τριχών και της περιθέσεως των χρυσίων, ή της ενδύσεως των ιματίων...».

  Καραλής «Βίβλος»

«...το πλέξιμο των μαλλιών και το να βάζετε γύρω από τα μέλη σας χρυσαφικά ή το να ντύνεστε φορέματα...».

  Ιωαννίδης «Λόγος»

«...με το χτένισμα των μαλ[λ]ιών και με χρυσά κοσμήματα ή με φορέματα...».

  ΜΝΚ «Σκοπιά»

«...το εξωτερικό πλέξιμο των μαλλιών και η τοποθέτηση χρυσών κοσμημάτων ή το ντύσιμο με εξωτερικά ενδύματα...».
[Δεν μπορούμε να αφήσουμε ασχολίαστη σ' αυτή τη μετάφραση την άστοχη επανάληψη του επιθέτου «εξωτερικός», λες και μπορούσε να υπάρχει και “εσωτερικό” πλέξιμο των μαλλιών...].

Η δεύτερη ομάδα κρίνει απαραίτητο να προσθέσει ορισμένες διευκρινιστικές λέξεις:

 

Βέλλας

«...το πλέξιμο των μαλλιών και τα χρυσά κοσμήματα ή τα ωραία ενδύματα...».

Προσθέτει την λέξη «ωραία» που δεν υπάρχει στο κείμενο

 

Τρεμπέλας

«...το πλέξιμο των τριχών της κεφαλής το επιτηδευμένο, και την τοποθέτησιν γύρω από τα μέλη των χρυσών κοσμημάτων, ή το ντύσιμο φορεμάτων πολυτελών...».

Προσθέτει τις λέξεις «το επιτηδευμένο» και «πολυτελών» που δεν υπάρχουν στο κείμενο.

 

ΝΔΜ

«...η περίτεχνη κόμμωση, τα χρυσά κοσμήματα και τα εντυπωσιακά φορέματα...».

Προσθέτει τις λέξεις «περίτεχνη» και «τα εντυπωσιακά» που δεν υπάρχουν στο κείμενο.

 

Δεληκο
στόπουλος

«...το πλέξιμο των μαλλιών και το φόρεμα χρυσών κοσμημάτων ή το ντύσιμο με πολυτελή φορέματα...».

Προσθέτει την λέξη «πολυτελή» που δεν υπάρχει στο κείμενο.

 

«Λόγος Ζωντανός»

«...μαλλιά ομορφοπλεγμένα, χρυσαφικά στολίδια, φορέματα κομψά...».

Προσθέτει τη λέξη «κομψά» που δεν υπάρχει στο κείμενο.

 

Είναι ολοφάνερο ότι οι μεταφραστές της πρώτης ομάδας άφησαν το κείμενο ανερμήνευτο, επιφορτίζοντας στους αναγνώστες τους την ευθύνη να εξηγήσουν τη σημασία του, ενώ οι μεταφραστές της δεύτερης ομάδας, μη μπορώντας να δεχτούν την "κατά γράμμα ερμηνεία" της περικοπής, οπότε θα έπρεπε να πουν ότι οι γυναίκες ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΝΤΥΝΟΝΤΑΙ, προσπαθούν να εξηγήσουν τα λόγια του Πέτρου με την προσθήκη επεξηγηματικών λέξεων τόσο στην κόμμωση όσο και στα ενδύματα. Αλλά αυτό δεν είναι δίκαιο ούτε ορθό, επειδή δεν κάνουν το ίδιο και για τα χρυσαφικά, με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε μια μονομερή κατάργηση ή και καταδίκη οποιουδήποτε χρυσού κοσμήματος. Αλλά αυτό δεν προκύπτει από το ιερό κείμενο.

Ποια λοιπόν είναι η ορθή ερμηνεία; Όπως σωστά οι παραπάνω μεταφραστές έκριναν αναγκαίο να προσθέσουν τις επεξηγηματικές τους λέξεις στα μαλλιά και στα ενδύματα, θα έπρεπε να κάνουν το αντίστοιχο και σε ό,τι αφορά τα χρυσά κοσμήματα και να γράψουν κάποιον διευκρινιστικό χαρακτηρισμό όπως π.χ. “υπερβολικά χρυσά κοσμήματα”. Περιέργως όμως αποφεύγουν να το κάνουν με αδικαιολόγητη μονομέρεια.

Ίσως η καλύτερη ερμηνευτική απόδοση που βρήκαμε να είναι αυτή της αγγλικής μετάφρασης "Today's English Version" που αποδίδει: «Δεν πρέπει να χρησιμοποιείτε εξωτερικά βοηθήματα για να γίνετε όμορφες, όπως τον τρόπο που χτενίζετε τα μαλλιά σας, ή τα κοσμήματα που φοράτε, ή τα ρούχα που ντύνεστε...».

Εχουμε τη γνώμη ότι εκείνο που ήθελε να πει ο απόστολος Πέτρος, το εξηγεί ο ίδιος στην αμέσως επόμενη φράση του, όπου λέει: «αλλ' ο κρυπτός άνθρωπος της καρδίας κεκοσμημένος με την αφθαρσίαν του πράου και ησυχίου πνεύματος, το οποίον ενώπιον του Θεού είναι πολύτιμο». Με άλλα λόγια το ζητούμενο στο προκείμενο δεν ήταν η ακριβής και λεπτομερής περιγραφή του τρόπου που οι γυναίκες θα έπρεπε να ντύνονται ή να στολίζονται, κάτι που δεν συμβαίνει ούτε σε κάποιο άλλο σημείο της Καινής Διαθήκης, αλλά να τονιστεί εν προκειμένω ότι η προσοχή των γυναικών θα έπρεπε να δίνεται στον εσωτερικό τους κόσμο και «κόσμο».

Το παράλληλο χωρίο του Παύλου, που λέει: «Ωσαύτως και αι γυναίκες με στολήν σεμνήν, με αιδώ και σωφροσύνην να στολίζωσιν εαυτάς, ουχί με πλέγματα, ή χρυσόν, ή μαργαρίτας, ή ενδυμασίαν πολυτελή» (Α~ Τιμ. 2/β/9), φωτίζει επιπλέον το ζήτημα που μας απασχολεί καθώς προσφέρει δύο λέξεις "κλειδιά", που μάλλον μπορούν να μας βοηθήσουν. Αυτές οι λέξεις είναι οι «στολίζωσιν εαυτάς» και «πολυτελή». Η μεν πρώτη από αυτές θεωρεί δεδομένο και αποδεκτό οι γυναίκες να στολίζουν τον εαυτό τους. Η δεύτερη λέξη διευκρινίζει ότι αυτός ο στολισμός δεν πρέπει να είναι «πολυτελής», (από το πολύ + τέλος), που σημαίνει μεγάλης αξίας ή δαπάνης, ακριβός, πανάκριβος και βέβαια η λέξη προφανώς ισχύει όχι μόνο για την ενδυμασία αλλά και για τα χρυσά και μαργαριταρένια κοσμήματα...

Είναι περίεργο, εντούτοις, ότι κάποιοι είναι πρόθυμοι να κατακρίνουν μονομερώς τους άλλους, επειδή φορούν κάποιο χρυσό κόσμημα –το οποίο αναμφίβολα έχει κάποιο κόστος– οι ίδιοι όμως δεν διστάζουν να χρησιμοποιούν άλλα αντικείμενα –όχι κατ' ανάγκη απ' αυτά που φοριούνται– τα οποία είναι πολλαπλάσιας αξίας από ένα απλό κόσμημα, όπως π.χ. ένα πανάκριβο ρολόι, ένα πολυτελέστατο σπίτι, μια γούνα για τη γυναίκα τους, ένα σκάφος αναψυχής κ.λπ.

Αναμφίβολα το πνεύμα της Καινής Διαθήκης είναι υπέρ της καλής οικονομίας και κατά της σπατάλης. Σίγουρα είναι προτιμότερο αν κάποιος διαθέσει τα χρήματά του για να βοηθήσει τους φτωχούς ή για την διάδοση του Ευαγγελίου. Δεν πρέπει όμως να φτάσουμε στο σημείο να μοιάσουμε με τον Ιούδα, που κατέκρινε την μετανοημένη αμαρτωλή γυναίκα, η οποία έχυσε το πολύτιμο μύρο [κείμενο «πολυτελές»] στο κεφάλι του Χριστού (Μάρκ. 14/ιδ/3-9). Διότι βέβαια η σκέψη των κατακριτών ήταν, «Διά τι έγεινεν η απώλεια αύτη του μύρου; διότι ηδύνατο τούτο να πωληθή υπέρ τριακόσια δηνάρια, και να δοθώσιν εις τους πτωχούς», όμως ο Κύριος τόνισε ότι «τους πτωχούς πάντοτε έχετε μεθ' εαυτών, και όταν θέλητε, δύνασθε να ευεργετήσητε αυτούς». Επιπλέον δικαιολόγησε και επαίνεσε την πράξη αγάπης εκείνης της γυναίκας –που δεν έδειξε κανένας από τους μαθητές Του– σε σημείο ώστε «όπου αν κηρυχθή το ευαγγέλιον τούτο εις όλον τον κόσμον, και εκείνο το οποίον έπραξεν αύτη, θέλει λαληθή εις μνημόσυνον αυτής».

Με άλλα λόγια ο Κύριος έδωσε το μέτρο της ισορροπίας ανάμεσα στα "θρησκευτικά καθήκοντα" και στην εκδήλωση της αγάπης, με τρόπο παρόμοιο όπως και στην περίπτωση της εφαρμογής της αργίας του Σαββάτου. Όπως δηλαδή το Σάββατο έγινε για τον άνθρωπο και όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο, έτσι θα μπορούσε να λεχθεί πως και οι "πολύτιμες" χειρονομίες μπορούν να έχουν τη θέση τους όταν γίνονται όχι για εκδήλωση αλαζονείας και ματαιοδοξίας αλλά ως έκφραση αγάπης και τιμής.

Για να επιστρέψουμε στο ζήτημα των κοσμημάτων, ο Παύλος σημειώνει ότι «η νενυμφευμένη μεριμνά τα του κόσμου, πώς να αρέση εις τον άνδρα» θεωρώντας το φυσικό και χωρίς να την κρίνει γι’ αυτό (Α~ Κορ. 7/ζ/34). Εκείνο όμως που πάντοτε τονίζεται στην Καινή Διαθήκη χωρίς περιθώρια για αντίλογο, είναι η σεμνότητα. Αλλά η σεμνότητα δεν είναι ζήτημα που αφορά μόνο την ενδυμασία ή τον στολισμό των γυναικών.

Το «σεμνοπρεπές» ταιριάζει ανάμεσα στο ανδρόγυνο (Α~ Κορ. 7/ζ/35), ενώ «σεμνό» πρέπει να είναι το περιεχόμενο των συλλογισμών μας (Φιλιπ. 4/δ/8), ο βίος και η διαγωγή των χριστιανών (Α~ Τιμ. 2/β/2), το ντύσιμο και τα στολίσματα των γυναικών (Α~ Τιμ. 2/β/9), η διαγωγή των παιδιών των πρεσβυτέρων της εκκλησίας (Α~ Τιμ. 3/γ/4) η διαγωγή των διακόνων (Α~ Τιμ. 3/γ/8), η διαγωγή των γυναικών (Α~ Τιμ. 3/γ/11), η διαγωγή των γερόντων (Τίτ. 2/β/2) και το πρότυπο των εκκλησιαστικών προϊσταμένων (Τίτ. 2/β/7).

Ισως εκείνο που ως χριστιανοί στερούμαστε περισσότερο από πολλά άλλα, είναι αφενός το μέτρο σε εκείνα που κάνουμε και πιστεύουμε για τον εαυτό μας, και αφετέρου η διακριτικότητα και η ευγένεια που θα έπρεπε να έχουμε σε εκείνα που κάνουμε, πιστεύουμε και λέμε για τους άλλους, είτε αυτοί είναι συγχριστιανοί μας είτε είναι απλοί μας συνάνθρωποι.

Σε τέτοια ζητήματα δεν πρέπει να λησμονούμε –όπως συνήθως δυστυχώς συμβαίνει– το παράδειγμα του Φαρισαίου και τη στάση του απέναντι στον Θεό αλλά και στον τελώνη (Λουκ. 18/ιη/9-14). Και προπαντός ας μη λησμονούμε ότι αυτή την παραβολή ο Κύριος δεν την είπε για να την ακούσουν οι τελώνες αλλά την είπε «πρός τινας, τους θαρρούντας εις εαυτούς ότι είναι δίκαιοι, και καταφρονούντας τους λοιπούς».

Υπάρχει όμως και μια άλλη παράμετρος, καθώς ορισμένοι προσπαθούν να δικαιολογήσουν τους χαλκάδες στη μύτη ή τα τατουάζ που κάνουν οι νέοι, ως μέρος της "επανάστασής" τους απέναντι στο κατεστημένο και της πάλης μεταξύ των γενεών.

Δυστυχώς για τους νέους, τις οικογένειές τους και την κοινωνία, οι "επαναστατικές" επιλογές των νέων δεν είναι πάντα ανώδυνες, όπως όταν σ’ αυτές περιλαμβάνεται χρήση ναρκωτικών, ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, βίαιες πράξεις που τιμωρούνται με φυλάκιση κ.λπ., δηλαδή συνέπειες που δε μπορούν να αναστραφούν.

Αν κάποιος νέος στην τρέλα του βάψει τα μαλλιά του πράσινα, γρήγορα θα βγουν καινούργια. Αν όμως έχει ένα εξώγαμο, αυτό δε μπορεί να το ρίξει στα σκουπίδια... ούτε ένα τατουάζ μπορεί να απαληφθεί τόσο εύκολα – οι αριθμοί λένε πως τουλάχιστον το 50% από αυτούς που το έκαναν σε κάποια στιγμή απερισκεψίας θα ήθελαν ν’ απαλλαγούν από αυτό.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως κανείς δεν θα ήθελε να δει τα δικά του παιδιά και εγγόνια σε τέτοιες περιπέτειες... Το ζήτημα έχει πολλές ακόμη πτυχές, γι’ αυτό λοιπόν θα συνεχίσουμε. |

.

cobm-01
Γνωρίζετε ότι υπάρχει Θρησκεία που ονομάζεται "Εκκλησία της Τροποποίησης του Σώματος"; (Church of Body Modification)
( Φωτογραφία από το επίσημο site της )


Θα σας ενημερώσουμε στη συνέχεια...

 

Συνεχίζεται στο επόμενο τεύχος


ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΤΟΥ ΤΕΥΧΟΥΣ