Πίνακας περιεχομένων παρόντος τεύχους
Ξέρεις ποιος είμαι ΕΓΩ;
Τον τελευταίο καιρό πολλοί συμπολίτες μας συμμετείχαν σε καμπάνια τηλεοπτικού σταθμού για να επιλεγεί "ο Μεγαλύτερος Έλληνας". Μια διαδικασία που εξασφάλισε σημαντικά κέρδη στους διαχειριστές του προγράμματος ενώ αφαίρεσε χρήματα (αν και λίγα όμως από πολλούς) για να στέλνουν τηλεφωνικά μηνύματα, να αγοράζουν σχετικά βιβλία, να πληρώνουν διαφημίσεις σε τηλεοπτικές εκπομπές, ακόμη και δίσκους με σχετική μουσική...
Πάντα οι άνθρωποι θέλουν να μετρώνται αναμεταξύ τους για να φανεί ποιος είναι "Ο πιο μεγάλος". Όταν ήμασταν μικρά αγόρια, στεκόμασταν ο ένας πλάι στον άλλο για να δούμε ποιος είναι ο πιο ψηλός, ποιος είναι ο πιο καλός μαθητής, ποιος είναι ο ταχύτερος στο τρέξιμο, εν ολίγοις ποιος είναι Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ κι Ο ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ.
Αυτή η παιδική "αρρώστια" δεν λείπει από τους ενήλικους, καθώς ακούμε να ονομάζονται οι διάφοροι Μεγάλοι, Ναπολέοντες, Αλέξανδροι, Κωνσταντίνοι κ.ο.κ. – είτε εκτός είτε εντός του φρενοκομείου. Επίσης δεν λείπει από τον εκκλησιαστικό χώρο όπου ακούμε για άλλους "μεγάλους" όπως οι Βασίλειος Καισαρείας, Αθανάσιος Αλεξανδρείας, Πάπας Γρηγόριος Α~ κ.ο.κ.
Και στον Χριστό τέθηκε κάποια στιγμή αυτό το ερώτημα από τους μαθητές Του, να διαλέξει και να πει: «Τις άρα είναι μεγαλήτερος εν τη βασιλεία των ουρανών;» (Ματθ. 18/ιη/1).Αλλά ο Κύριος απάντησε με μία πράξη: «Προσκαλέσας ο Ιησούς παιδίον, έστησεν αυτό εν τω μέσω αυτών και είπεν· Αληθώς σας λέγω, εάν δεν επιστρέψητε και γείνητε ως τα παιδία, δεν θέλετε εισέλθει εις την βασιλείαν των ουρανών. Όστις λοιπόν ταπεινώση εαυτόν ως το παιδίον τούτο, ούτος είναι ο μεγαλήτερος εν τη βασιλεία των ουρανών» (εδ. 2-4).
Κρατώντας στο νου αυτό το διάλογο των μαθητών με τον Κύριο, ας επιστρέψουμε τώρα στη δική μας καθημερινή πραγματικότητα. Όλοι σ’ αυτό τον κόσμο, ακόμη και οι πιστοί, αν δεν συνηθίζουν να βαθμολογούν τον εαυτό τους ως τον "μεγαλύτερο", σίγουρα είναι έτοιμοι να απαντήσουν, —Αν και δεν είμαι ο μεγαλύτερος ή ο καλύτερος, σίγουρα όμως δεν είμαι και ο χειρότερος ή ο μικρότερος. Κάνω το μέρος μου, ό,τι περνάει από το χέρι μου. Ή ακόμη να σταθούν όπως ο Φαρισαίος της παραβολής και να πουν, –Κάνω αυτό, κάνω εκείνο και, επιτέλους, δεν είμαι όπως εκείνος εκεί ο Τελώνης... Με τον τρόπο αυτό ανεβαίνουν κάποια σκαλοπάτια στην κλίμακα της αναμέτρησης με πολλούς άλλους συνανθρώπους τους (Λουκ. 18/ιη/10-14).
Πάντα ζητάμε να βρούμε ποιος είναι ο μεγαλύτερος και πάντα ελπίζουμε ότι στο τέλος της αναμέτρησης, αν δεν είμαστε ο πιο μεγάλος, τουλάχιστον έχουμε "καλή σειρά", ίσως είμαστε μεταξύ των "φιναλίστ".
Όμως αν προσέξουμε στα χωρία που παραθέσαμε, οι απόστολοι ρωτούν κάτι αρκετά διαφορετικό: «Τις άρα είναι μεγαλήτερος εν τη βασιλεία των ουρανών;» και το ερώτημά τους φαίνεται να έχει μια θεολογική / εκκλησιολογική χροιά. Δεν λένε ποιος είναι μεγαλύτερος ανάμεσά μας, καθώς γνώριζαν ότι άλλος ήταν ψαράς, άλλος τελώνης κ.ο.κ., αλλά το ερώτημά τους μεταφέρεται σε ανώτερο επίπεδο, στη Βασιλεία των Ουρανών^ εκεί ποιος θα είναι ο μεγαλύτερος.
Εδώ όλα θα περάσουν κάποια στιγμή και πέραν του τάφου, στο αιώνιο και παντοτινό, τι θα συμβαίνει και ποια θα είναι η "ιεραρχία", επειδή οι άνθρωποι έχουν μάθει να ζουν με ιεραρχίες και διαβαθμίσεις...
Και η μητέρα των Ζεβεδαίων πήγε στον Χριστό σε μια άλλη περίσταση και ζήτησε: «Ειπέ να καθήσωσιν ούτοι οι δύο υιοί μου εις εκ δεξιών σου και εις εξ αριστερών εν τη βασιλεία σου» (Ματθ. 20/κ/21). Να τα βολέψουμε τα παιδιά... Με το δίκιο τους τότε οι υπόλοιποι μαθητές «ηγανάκτησαν περί των δύο αδελφών» και μόνο που είχαν το θράσος αυτής της πρωτοβουλίας, παρακάμπτοντάς τους. Αυτές οι δουλειές μεταξύ των ανθρώπων γίνονται κατ’ ιδίαν, όμως ο Κύριος ξεκαθάρισε μια για πάντα, πως τέτοιες μέθοδοι δεν έχουν πέραση στο δικό Του το βασίλειο.
Στην πρώτη περικοπή ο Κύριος κάλεσε τους μαθητές Του να γίνουν ΣΑΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ. Στη δεύτερη, εκείνη με την μαμά, ο Κύριος δίνει περισσότερες εξηγήσεις: «Εξεύρετε ότι οι άρχοντες των εθνών κατακυριεύουσιν αυτά και οι μεγάλοι κατεξουσιάζουσιν αυτά. Ούτως όμως δεν θέλει είσθαι εν υμίν, αλλ’ όστις θέλει να γείνη μέγας εν υμίν, ας ήναι υπηρέτης υμών, και όστις θέλη να ήναι πρώτος εν υμίν, ας ήναι δούλος υμών» (εδ. 25-27). Και για να μη θεωρηθεί αυτός ο λόγος ως γράμμα χωρίς περιεχόμενο, τους καλεί να προσέξουν και να σημειώσουν ότι Εκείνος, «ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε διά να υπηρετηθή, αλλά διά να υπηρετήση και να δώση την ζωήν αυτού λύτρον αντί πολλών» (εδ. 28).
Στην εποχή μας μέσα στις διάφορες πνευματικές κοινότητες δεν χρησιμοποιούμε το ερώτημα των Αποστόλων, «Ποιος θα είναι ο μεγαλύτερος;» επειδή έχουμε αναπτύξει διαφορετική ορολογία. Εμείς για παράδειγμα λέμε: Ποιος θα είναι ο διάκονος; Ποιος θα είναι ο πρεσβύτερος; Ποιος θα είναι ο ποιμένας; Ποιος θα είναι ο υπεύθυνος; Ποιος θα είναι πρόεδρος; κ.ο.κ. Με όλα τα παραπάνω μια θέση μεγαλείου ζητάμε, απέναντι στους υπόλοιπους συν-δούλους μας.
Και ο Κύριος λέει, —Θα είσαι ο τελευταίος από όλους! Και όχι ο τελευταίος με την έννοια του άχρηστου, επειδή πολλοί είναι πρόθυμοι να πουν αυτό που έλεγε ο Ψαλμός, «ήθελον προτιμήσει να ήμαι θυρωρός εν τω οίκω του Θεού μου» (Ψαλμ. 84/πδ/10), εννοώντας ότι δεν θεωρούν απαραίτητο εκείνοι να εργάζονται, να κηρύττουν, να τρέχουν, να κάνουν επισκέψεις στους ηλικιωμένους και ασθενείς. Ας πάνε οι άλλοι κι ας πάρουν τις πρώτες θέσεις οι άλλοι^ εγώ ας είμαι μόνο θυρωρός...
Ενώ όμως μια τέτοια νοοτροπία δίνει την εντύπωση, κατ’ αρχήν, ότι αυτός ο άνθρωπος έπιασε το νόημα των λόγων του Χριστού, εντούτοις ο Κύριος δεν είπε μόνο, «πάντων έσχατος» αλλά και «πάντων υπηρέτης» (Μάρκ. 9/θ/35). Δεν μπορεί να είναι τεμπέλης αυτός που θα γίνει μεγάλος στη Βασιλεία του Θεού. Αντίθετα ο Χριστός ονόμασε πονηρό τον οκνηρό δούλο (Ματθ. 25/κε/26). Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι ποιος θα είναι ο πιο ακαμάτης και άχρηστος αλλά ποιος θα είναι πρόθυμος να κάνει ακόμη και την τελευταία και πιο ταπεινωτική εργασία.
Πριν από χρόνια, σε μια κατασκήνωση κι ενώ μια παρέα νέων καθόμασταν κάτω από ένα πεύκο, έρχεται ένας από τους πιο γνωστούς και σεβάσμιους ανθρώπους που υπηρετούσαν σ’ εκείνο το πρόγραμμα, και παρακάλεσε τον γράφοντα να τον βοηθήσει σε κάτι. Τον ακολούθησε και πήγαν στο χώρο που ήταν οι τουαλέτες. Εκεί ο άνθρωπος αυτός πήρε το λάστιχο που ήταν στη βρύση και ζήτησε από τον γράφοντα να ανοίγει και να κλείνει το νερό καθώς εκείνος έμπαινε στις τουαλέτες για να καθαρίσει τις λεκάνες ενώ ο νεαρός βοηθός ανοιγόκλεινε το διακόπτη... Δεν χρειάζεται να προστεθεί πως τούτη η σκηνή είναι από τις λίγες που έχουν καρφωθεί όλα αυτά τα χρόνια στο μυαλό και τη συνείδησή του νέου εκείνου.
Αυτός που οι άλλοι θα έπρεπε να του προσφέρουν την καλύτερη θέση, να του σερβίρουν τον καφέ και να του προσφέρουν την καλύτερη μερίδα, ήταν ο πρώτος που έσπευσε —με διακριτικότητα και χωρίς τυμπανοκρουσίες— κι ενώ οι άλλοι απολάμβαναν τη δροσιά της σκιάς των πεύκων, πήγε εκεί που δεν θα πήγαινε άλλος για να κάνει εκείνο που δεν θα έκανε κανείς. Για τούτο ακριβώς, αυτός ο άνθρωπος που μόνο ο Κύριος τον γνωρίζει, κι αν με τίποτε άλλο δεν θα είχε κερδίσει την εκτίμηση αυτού του νέου, το κέρδισε δίνοντας μάθημα σοβαρότατο έμπρακτης εφαρμογής του κυριακού λόγου «πάντων έσχατος και πάντων υπηρέτης».
Από λόγια όλοι είμαστε έτοιμοι και να ακούσουμε και να πούμε... Το ζήτημα είναι να μάθουμε αυτό το μάθημα που δίδαξε ο Χριστός γι' αυτό ας πάμε στην Επί του Όρους Ομιλία, να δούμε εκεί μια άλλη πτυχή από το ίδιο θέμα: «Όστις λοιπόν αθετήση μίαν των εντολών τούτων των ελαχίστων και διδάξη ούτω τους ανθρώπους, ελάχιστος θέλει ονομασθή εν τη βασιλεία των ουρανών· όστις δε εκτελέση και διδάξη, ούτος μέγας θέλει ονομασθή εν τη βασιλεία των ουρανών» (Ματθ. 5/ε/19).
Και επειδή η ερώτηση των Μαθητών ήταν, –Ποιος θα είναι ο μεγαλύτερος στη Βασιλεία των Ουρανών; ο Κύριος απάντησε πως «μέγας» στη δόξα του Χριστού θα είναι όποιος εκτελέσει πρώτα και διδάξει ύστερα – αφού έχει ήδη εκτελέσει ο ίδιος.
Εμείς έχουμε συνηθίσει να βαθμολογούμε τους ανθρώπους ανάλογα με την καταγωγή τους, τα πτυχία τους και τις γνώσεις τους, όμως εδώ λέει ότι η αξία δεν βρίσκεται στο ποιος ξέρει αλλά στο ποιος θα εκτελέσει και θα διδάξει.
Στο σημείο αυτό θα μπορούσε κάποιος να διακρίνει και μια ακόμη λεπτομέρεια, καθώς στην αντίληψή μας εννοεί όχι τη διδαχή ξεχωριστά από την εκτέλεση, αλλά τη διδαχή που προέρχεται μέσα από την εκτέλεση, καθώς οι άλλοι βλέπουν το καλό παράδειγμα του δασκάλου καθώς ο ίδιος πράττει όσα διδάσκει. Δεν ισχύει, δηλαδή, αυτό που συμβαίνει στα ανθρώπινα σχολεία, όπου άλλος διδάσκει τη θεωρία και άλλος επιβλέπει στα εργαστήρια της πρακτικής, αλλά μια διαδικασία όπου εκείνος που διδάσκει το κάνει ΠΡΑΤΤΟΝΤΑΣ Ο ΙΔΙΟΣ.Όχι με θεωρίες αλλά με το δικό του παράδειγμα, όπως δηλαδή και ο Κύριός μας, που «δεν ήλθε διά να υπηρετηθή, αλλά διά να υπηρετήση και να δώση την ζωήν αυτού λύτρον αντί πολλών». |
Ακολούθησαν όμως τον Χριστό, σε τούτο το παράδειγμα οι μετέπειτα χριστιανοί; Ας δούμε στο επόμενο άρθρο δύο περιπτώσεις
από την Καινή Διαθήκη.