"Γραφικά..." αλλά όχι Αγιογραφικά!..
Έτσι που έχουν διαμορφωθεί τα πράγματα δε νοείται Δεκέμβρης χωρίς χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα. Δεν πρόκειται στο σημείωμα αυτό να ασχοληθούμε με το αν πρέπει να γιορτάζονται τα Χριστούγεννα και μάλιστα στην ημερομηνία και με τον τρόπο που συνηθίζεται. Εκείνο που θέλουμε να υπογραμμίσουμε είναι η απόσταση που χωρίζει αυτή την "ατμόσφαιρα" από τα πραγματικά γεγονότα, όπως μας τα περιγράφει η Γραφή. Τώρα πώς όλα αυτά τα ειδωλολατρικής προέλευσης στοιχεία κατάφεραν να μπουν στο χώρο της χριστιανοσύνης και να θεωρούνται "χαρακτηριστικά και αναπόσπαστα" τον Χριστουγέννων είναι μια άλλη ιστορία που αφήνουμε στους υπεύθυνους "ποιμένες και δασκάλους" του λαού του θεού να μας εξηγήσουν.
Θα περιοριστούμε στην εικόνα της φάτνης, όπως τη βλέπουμε στις διάφορες αναπαραστάσεις της σκηνής της γέννησης. Μια σπηλιά-στάβλος, μερικά ζώα, ο Ιωσήφ και η Μαρία, το θείο βρέφος ξαπλωμένο στη φάτνη, οι ποιμένες και πιο πέρα οι μάγοι (αλήθεια γιατί τρεις;).
Μια προσεκτική ματιά στα βιβλικά χωρία θα μας βοηθούσε να δούμε τα πράγματα πιο κοντά στην πραγματικότητα. Για παράδειγμα πουθενά η Βίβλος δεν μας αναφέρει για σπήλαιο. Όσο και αν στο νου μας αντηχεί η φράση "Εν τω σπηλαίω τίκτεται", από τα βυζαντινά κάλαντα, ο Λουκάς, που είναι και ο μόνος Ευαγγελιστής που περιγράφει τα γεγονότα της γέννησης του Χριστού, δεν αφήνει την παραμικρή υπόνοια για κάτι τέτοιο.
Επίσης πουθενά δε γίνεται λόγος για την παρουσία ζώων την ώρα της γέννησης του Κυρίου και ευθύς αμέσως. Όσο "γραφική" κι αν είναι η εικόνα, όσο και αν προσθέτει μια ιδιαίτερη νότα στην όλη αφήγηση, είναι αρκετά αφύσικη και μάλλον καθόλου Αγιογραφική.
Ο Ιωσήφ, ο άντρας που ο Κύριος πρόβλεψε να είναι σύντροφος και προστάτης της Μαρίας στις δύσκολες αυτές στιγμές αλλά και του θείου βρέφους στις πρώτες ώρες της ζωής Του, θα ήταν πολύ άφρων να μην είχε φροντίσει ώστε η γέννηση Του να γίνει σε ένα "κάπως ανθρώπινο" περιβάλλον. Ιδιαίτερα μάλιστα όταν --αντίθετα από την παραδοσιακή Χριστουγεννιάτικη ιστορία-- ο Λουκάς σημειώνει ότι: "Έγένετο δε εν τω είναι αυτούς εκεί επλήσθησαν αι ημέραι του τεκείν αυτήν", (--τον καιρό που αυτοί ήταν ήδη εκεί, ήρθε η ώρα της να γεννήσει). Όπως καταλαβαίνετε, λοιπόν, η ώρα του τοκετού δεν ήρθε ξαφνικά, όπως μας λένε, αλλά ενώ το ζευγάρι ήταν ήδη στη Βηθλεέμ και είναι λογικό να υποστηριχθεί πως τουλάχιστο θα φρόντιζαν να παραμερίσουν τα ζώα από το χώρο του τοκετού -- όσο κι αν αυτό δε συμβαδίζει με τη φαντασία των καλλιτεχνών.
Ένα άλλο σημείο που δεν αναφέρεται στις Γραφές είναι εκείνο του "πανδοχείου" (αν και αυτή είναι η πιο συνηθισμένη απόδοση στις διάφορες μεταφράσεις, που ακολουθούν την παράδοση). Ο Λουκάς όμως γνώριζε τη λέξη ΠΑΝΔΟΧΕΙΟ που την αναφέρει σε άλλη περικοπή του (βλ. Λουκ 10/34) ωστόσο στην προκειμένη περικοπή χρησιμοποιεί τη λέξη "κατάλυμα". Από τις άλλες δυο φορές, όμως, που συναντούμε τούτη τη λέξη στην Καινή Διαθήκη (Μάρκ. 14/14, Λουκ. 22/11) εκεί ο Κύριος αναφέρεται στο ΚΑΤΑΛΥΜΑ που θα Του παραχωρούσαν για να φάει το Πάσχα με τους μαθητές Του. Όπως φαίνεται λοιπόν "κατάλυμα" μάλλον πρέπει να νοηθεί όχι το πανδοχείο --μια και αυτό δεν ονομάζεται-- μα το δωμάτιο που είχαν τα ιουδαϊκά σπίτια για να φιλοξενούν τους επισκέπτες τους. Εκτός αν υποστηρίζει κανείς ότι ο Κύριος πήγε σε ξενοδοχείο για το τελευταίο Του δείπνο.
Να πούμε και για τους μάγους κάτι. Η Γραφή λέει σαφώς ότι η επίσκεψη τους στον μικρό Χριστό έγινε "εις την οικίαν", στοιχείο που υποστηρίζει την παραπάνω υπόθεση μας, και οπωσδήποτε σε χρόνο διάφορο από τους ποιμένες και μάλιστα τουλάχιστον σαράντα ημέρες μετά τη γέννηση, οπότε είχαν συντελεστεί όλες οι υποχρεώσεις του καθαρισμού της Μαρίας σύμφωνα με το νόμο επειδή, όπως μας αναφέρεται, η σχετική τελετή εκτελέστηκε στην Ιερουσαλήμ χωρίς να υπάρξει φόβος από τη μετάβαση τους στο Ναό και τα γεγονότα της μαρτυρίας από το Συμεών και την Άννα. Αντίθετα, όταν οι μάγοι ήρθαν στον Ηρώδη όλη η Ιερουσαλήμ ταράχτηκε. Παράλληλα, άλλα χωρία μας πληροφορούν πως ο Ιωσήφ με τη Μαρία και τον Ιησού, αμέσως μετά την προσκύνηση των μάγων έφυγαν για την Αίγυπτο, όπως του οδήγησε ο άγγελος του θεού, αποκλείοντας έτσι την παραδοσιακή εκδοχή.
Γιατί τα λέμε όλα αυτά; Δεν είναι σκοπός μας να χαλάσουμε την ατμόσφαιρα αυτών των ημερών. Ας μη λέμε όμως πως υπάρχει σχέση ανάμεσα σ' αυτά που λέει η Γραφή κι εκείνα που συνηθίζουμε. Τουλάχιστον πρέπει κάποτε να πάρουμε μια θέση: ή ο Χριστός γεννήθηκε "Μια νύχτα που σφύριζε ο βοριάς, και χιόνιζε" ή ήταν "Νύχτα γλυκεία" που έλαμπαν τ' αστέρια της (στη Βηθλεέμ εννοείται).
