Όμοια και όμως διαφέρουν...
Η διπλωματία
του Θεού και
η διπλωματία
των ανθρώπων
Το κείμενο που ακολουθεί υπήρξε η ομιλία που παρουσίασε ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος κατά την ανακήρυξή του ως επίτιμου διδάκτορα από το Πανεπιστήμιο της Τεργέστης στις 4-3-08. Το δημοσιεύουμε για την πρωτοτυπία του αλλά και για την διαφορετική αντίληψη που υπάρχει ανάμεσα στο κοσμικό σύστημα και τις βουλές του Θεού. Αν βέβαια όσα λέγονται εφαρμόζονταν κιόλας από τις διάφορες εκκλησίες, αυτό θα ήταν πολύ καλύτερο. |
Η διπλωματία των ανθρώπων, μετά της οποίας δεν είμεθα εξοικειωμένοι όσον εσείς, είναι, καθώς ακούομεν, η τέχνη της πειθούς, η οποία έχει σκοπόν να πείση τον απέναντί μας, φίλον ή εχθρόν, να κάμη αυτό, το οποίον θέλομεν. Ως μέσα χρησιμοποιεί την επιχειρηματολογίαν, τας υποσχέσεις και τας απειλάς.
Γενικώς, εμπνέεται από μίαν αφετηρίαν ισχύος και κατεξουσιάσεως, δεδηλωμένης ή συγκαλυπτομένης, και κινείται εις ένα χώρον αντιπαλότητος με σκοπόν την επικράτησιν του ενός επί του άλλου.
Η Μεθοδολογία ή η διπλωματία, επιτραπήτω προς στιγμήν η ανάρμοστος έκφρασις, του Θεού, είναι και αυτή τέχνη της πειθούς, η οποία έχει σκοπόν να πείση τον κάθε άνθρωπον να κάμη αυτό όπερ είναι το συμφέρον του, ήτοι να αγαπήση τον Θεόν. Δεν βλέπει τον άνθρωπον ως αντίπαλον, ο οποίος πρέπει να ηττηθή, δηλαδή να εξαναγκασθή να πράξη εκείνο το οποίον εξυπηρετεί τον Θεόν, αλλά ως αγαπητόν υιόν, όστις πρέπει να διαπαιδαγωγηθή να αγαπήση τον πατέρα του. Ως μέσα χρησιμοποιεί την επιχειρηματολογίαν, τας επαγγελίας (υποσχέσεις) και τας απειλάς, αλλά προεχόντως την ταπείνωσιν, την κένωσιν, την αγάπην και την αυτοθυσίαν.
Όλαι αι, ούτως ειπείν, διπλωματικαί ενέργειαι του Θεού διά να πεισθή ο άνθρωπος να κάμη το θέλημα του Θεού, εκκινούν όχι από την πρόθεσιν επιβολής, από την οποίαν εκκινεί η ανθρωπίνη διπλωματία, αλλά από την πρόθεσιν βοηθείας του ανθρώπου. Είναι αι ενέργειαι του Θεού ασυμβίβαστοι προς το βασικόν περιεχόμενον της εννοίας της ανθρωπίνης διπλωματίας. Ο Θεός δεν έχει ιδιοτελές προσωπικόν θέλημα, όπως αι εξουσίαι τας οποίας εκπροσωπούν και υπηρετούν οι άνθρωποι - διπλωμάται. Ο Θεός θέλει πάντας ανθρώπους σωθήναι, δηλαδή θέλει να υπηρετήση το συμφέρον του απέναντί Του ανθρώπου. Δεν θέλει την νίκην, όπως φαίνεται από μερικάς χαρακτηριστικάς ενεργείας Του, όπως η άκρα κένωσις της ενανθρωπήσεως (μορφήν δούλου λαβών), η εν σπηλαίω γέννησις, η άρνησις επικλήσεως των λεγεώνων των αγγέλων και η παραχώρησις εις τον άνθρωπον της επ' Αυτού "νίκης" διά της σταυρώσεώς Του. Ο Θεός "απειλεί" κατά τελείως διαφορετικόν τρόπον από εκείνον κατά τον οποίον απειλούν οι διπλωμάται. Δεν απειλεί ότι θα πράξη Αυτός (ο όλος αγάπη) κάτι κακόν εις τον ανυπάκουον άνθρωπον. Επισημαίνει απλώς ότι μακράν της αγάπης Του θα στερηθή ο άνθρωπος της ευδαιμονίας του αγαπώντος και αγαπωμένου υιού. Αυτό εσφαλμένως το αντιλαμβάνονταί τινες ως απειλήν, παρασυρόμενοι ίσως και από συναφείς ανθρωπομορφικάς και ανακριβείς εις το βάθος των αγιογραφικάς και αγιοπατερικάς εκφράσεις. Κατ' ακρίβειαν ο Θεός δεν απειλεί, αλλά επισημαίνει την δεινήν κατάστασιν εις την οποίαν ευρίσκεται ο μη αποδεχόμενος την αγάπην Του και μη ανταγαπών Αυτόν. Διότι, πράγματι, της αγάπης του Θεού ουδέν γλυκύτερον, ως λέγει και ο Αββάς Ισαάκ.
Αντιστοίχως, και αι υποσχέσεις του Θεού δεν είναι ως αι υποσχέσεις των διπλωματών, προτάσεις εξαγοράς δεδομένης συμπεριφοράς, αλλά επισημάνσεις της ευφροσύνης την οποίαν απολαμβάνει ο αγαπών τον Θεόν και συμμορφούμενος προς όσα Αυτός υποδεικνύει, τα οποία ανθρωπομορφικώς ονομαζόμενα «θέλημα του Θεού», μάς οδηγούν εις την εσφαλμένην εντύπωσιν ότι είναι η αναιτιολόγητος και αυθαίρετος εν σχέσει προς τον άνθρωπον θέλησις του ισχυροτέρου του ανθρώπου Όντος, το οποίον θέλει να επιβάλλη την θέλησίν Του λόγω της ισχύος Του.
Το αληθές περιεχόμενον του Θελήματος του Θεού είναι ότι τούτο εμπερικλείει τους όρους της ανθρωπίνης ευδαιμονίας και ευφροσύνης. Επομένως, δεν πρόκειται περί «θελήματος», αλλά περί όρων και κανόνων πνευματικής υγιείας, οι οποίοι αποβλέπουν εις τον άνθρωπον και όχι εις τον Θεόν. Δεν είναι ο Θεός ο ισχυρός Θεός, ο Οποίος θέλει και απαιτεί από τους ανθρώπους να κάνουν αυτό όπερ θέλει, αλλά είναι ο Θεός ο στοργικός πατήρ, ο Οποίος διδάσκει εις τα τέκνα Του τι πρέπει αυτά να θέλουν και να πράττουν διά να ευρίσκωνται εις απέραντον ευφροσύνην και αγαλλίασιν.
Είναι μέγα λάθος να βλέπωμεν τον Θεόν ως εικόνα του εμπαθούς ανθρώπου και τας σωτηριώδεις ενεργείας του Θεού διά τον άνθρωπον ως θεοκεντρικάς και ως αποβλέπουσας εις την ικανοποίησιν του Θεού ή της θείας δικαιοσύνης κατ' αντιγραφήν των επιδιώξεων της ανθρωπίνης διπλωματίας. Το ορθόν είναι ότι ο Θεός ενεργεί εξ αγάπης, αυτοθυσιαστικώς υπέρ του ανθρώπου και ουδέν ίχνος έχει επιθυμίας προς τιμωρίαν του ανθρώπου, ή του αντιπάλου Του ή του εχθρού Του, ή του ανυπηκόου προς Αυτόν, ή του μη συμμορφουμένου προς τας επιταγάς και διδασκαλίας Του, προς το Θέλημά Του, ανθρωπομορφικώς ειπείν, και επομένως όταν λέγομεν ότι απειλεί, εννοούμεν ότι επισημαίνει τας δυσμενείς συνεπείας των εγωκεντρικών και χωρίς αγάπην ανθρωπίνων πράξεων.
Οι λόγοι του Κυρίου προς τους μαθητάς Του «οι δοκούντες άρχειν των εθνών κατακυριεύουσιν αυτών και οι μεγάλοι αυτών κατεξουσιάζουσιν αυτών. Ουχ ούτως δε εστιν εν υμίν, αλλ' ος αν θέλη μέγας γενέσθαι εν υμίν έσται υμών διάκονος, και ος αν θέλη εν υμίν είναι πρώτος έσται πάντων δούλος» (Μάρκ. ι/10/42-44) εκφράζουν κατά επιγραμματικόν τρόπον τας βασικάς κατευθύνσεις της Μεθοδολογίας του Θεού και των Μαθητών Του, όπως βεβαίως και της επί γης Εκκλησίας Του.
Εάν θελήσωμεν βεβαίως να εφαρμόσωμεν αυτάς τας αρχάς εις την ανθρωπίνην διπλωματίαν δεν θα έχωμεν τα επιζητούμενα αποτελέσματα, διότι διά της διπλωματίας του Θεού επιδιώκονται στόχοι σωτηρίας, στόχοι δηλαδή αποβλέποντες εις το καλόν του απέναντί μας, και όχι κατεξουσιάσεως αυτού. |
------------------------------------
* Πηγή:www.greekamericannewsagency.com/gana/index.php?option=com_content&task=view&id=2872&Itemid=83
