Πίνακας περιεχομένων παρόντος τεύχους
Με το φως της Γραφής
στην Καινή Διαθήκη
Σε πολλά εδάφια της Παλαιάς Διαθήκης, ο Θεός παρουσιάζεται να ευλογεί είτε μεμονωμένα άτομα της αρχαίας εποχής είτε το λαό Ισραήλ ως σύνολο ή να υπόσχεται ότι θα τους ευλογήσει στο μέλλον. Πολλοί Χριστιανοί παίρνουν αυτά τα χωρία και προσπαθούν να τα εφαρμόσουν στους πιστούς της Νέας Διαθήκης. Στην συνέχεια άλλοι απορούν που όσα αναγράφονται εκεί δεν συμβαίνουν και στη δική τους ζωή... άλλοι πάλι φορτώνονται “ενοχές”, επειδή θεωρούν ότι υπάρχει πρόβλημα στη σχέση τους με τον Θεό και γι’ αυτό δεν βλέπουν στις ημέρες τους «τα μπερεκέτια (ευλογίες) του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ».
Παρατηρούμε, εντούτοις, ότι παρόμοια εδάφια απουσιάζουν από την Καινή Διαθήκη. Γιατί; Αυτή η έλλειψη μας οδήγησε να κάνουμε μια σχετική έρευνα στη Βίβλο και, όπως αποδείχθηκε, τα πράγματα είναι αρκετά διαφορετικά από την παραπάνω αντίληψη.
Τι δείχνει η έρευναΙδού, λοιπόν, τι έδειξε η έρευνά μας:
(Α) Ως προς την σημασία,
οι λέξεις «ευλογέω» και «ευλογία» προέρχονται από το πρόθεμα «ευ» (=καλό) και το ουσιαστικό «λόγος». (Βλέπε πλαίσιο).
Ευλογία – Ευλογώ [Από το Λεξικό «Πάπυρος»]
Ευλογώ – 1. επαινώ, εγκωμιάζω, υμνώ, δοξάζω, δοξολογώ («ευλογούμεν τον Θεόν και Πατέρα», ΚΔ)· (για τον Θεό ή για ανθρώπους) δίνω την ευλογία μου, την ευχή μου· λέω καλούς λόγους για κάποιον^ απαγγέλλω πανηγυρικό^ επαινώ δικαίως^ τιμώ κάποιον^ (παθ.) ευλογούμαι· επαινούμαι, απολαμβάνω τον έπαινο ή την τιμή κάποιου.
Ευλογία – Λόγος που προέρχεται από τον Θεό και παρέχει ευτυχία («ευλογία Κυρίου επί κεφαλήν δικαίου», ΠΔ)^ η πράξη, η έκφραση της ευλογίας, η ευχετική εκδήλωση («επάξω επ’ εμαυτόν κατάραν, ουκ ευλογίαν», ΠΔ)· (αρχ.) ωραίος λόγος, καλή, ωραία έκφραση («ευλογία και ευαρμοστία και... ευρυθμία», Πλάτ.)· ευηχία λόγου· ευπρέπεια, κοσμιότητα εκφράσεως· επαινετικός λόγος, έπαινος, εγκώμιο· καλή φήμη, αγαθή υπόληψη, δόξα («αγήραντος ευλογία», Σιμων.)· πιθανολογία, ευλογοφάνεια^ ευμενής, αυτοπροαίρετη παροχή αγαθών («ίνα... προκαταρτίσωσι... την ευλογίαν υμών», ΚΔ)· άφθονη παροχή, πλούσια συγκομιδή («ο σπείρων επ’ ευλογίαις και θερίσει», ΚΔ). (νεοελλ.) η ευχή που δίνεται από ηλικιωμένα μέλη της οικογένειας ή από οποιονδήποτε ηλικιωμένο προς νεότερους («το παιδί προοδεύει γιατί έχει την ευλογία του πατέρα») αφθονία αγαθών, πλούτος η μεγάλη δεξιότητα σε κάτι, ταλέντα («ευλογία του Θεού»)· (μσν.) ευμενής προς κάποιον διάθεση του Θεού που φέρνει αγαθά^ευχή, ευχετική έκφραση. Αντίθετο από την κατάρα.
(Β) Ως προς την χρήση,
όσον αφορά τις Άγιες Γραφές, η λέξη "ευλογία" εκτός των Ευαγγελίων στα γραπτά της Κ.Δ. αναφέρεται ελάχιστες φορές (αντίθετα από τη συχνότητα της Παλαιάς Διαθήκης). Στις περισσότερες δε από αυτές πρόκειται για δανεισμό χωρίων της Π.Δ. ή αναφορά σε γεγονότα της Π.Δ., όπως π.χ. όταν ο Θεός υπόσχεται στον Αβραάμ ότι μέσω του σπέρματός του θα ευλογήσει όλα τα έθνη της γης. Επίσης χρησιμοποιείται, σε μερικές μόνο φορές, για να περιγράψει την έκφραση καλών λόγων εκ μέρους ανθρώπων.
Ευλογημένος – Ευλογητός
Ευλογημένος – Η μτχ. παθ. παρακμ. ευλογημένος, αυτός που έχει ευλογία από τον Θεό («ευλογημένη συ εν γυναιξί», ΚΔ)· δοξασμένος.
Ευλογητός – Τα επίθετα με κατάληξη “-ητος” σημαίνουν ότι το αντικείμενο αξίζει, του ταιριάζει, το αναφερόμενο (π.χ. μισητός=αυτός που αξίζει μίσος, αξιαγάπητος=αυτός που αξίζει να τον αγαπούν, μαχητός=αυτός που ταιριάζει να πολεμηθεί, λατρευτός=αυτός που αξίζει να λατρευτεί κ.ο.κ.). Με αυτή την έννοια ευλογητός είναι εκείνος που του ταιριάζει να λαβαίνει ευλογία υπό την έννοια του επαίνου και της δοξολογίας.
Στα βιβλικά κείμενα σε όλες ανεξεραίτως τις περιπτώσεις το «ευλογητός» αποδίδεται αποκλειστικά και μόνο στον Θεό Πατέρα επειδή κανένας άλλος δεν είναι εγγενώς άξιος τέτοιου επαίνου. – Μοναδική πιθανή εξαίρεση αποτελεί το Ρωμ. 9/θ/5, όπου ίσως αποδίδεται και στον Χριστό.
Ας προσέξουμε το παράδειγμα όπου ο Μελχισεδέκ αναφέρεται στον Αβραάμ ως «ευλογημένο» –επειδή είχε δεχθεί την ευλογία του Θεού– αλλά στον Θεό ως «ευλογητό» –επειδή Του αξίζει δικαιωματικά η ευλογία αφού είναι ο Ύψιστος. [«Ευλογημένος ο Άβραμ παρά του Θεού του Υψίστου, όστις έκτισε τον ουρανόν και την γην· και ευλογητός ο Θεός ο Ύψιστος όστις παρέδωκε τους εχθρούς σου εις την χείρα σου» (Γεν. 14/ιδ/19-20)].
Συνεπώς, είναι λάθος να λέμε ή να γράφουμε «ευλογητή συνάθροιση, ευλογητή συντροφιά, ευλογητή μελέτη κ.λπ.). Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις η σωστή λέξη θα ήταν “ευλογημένη”, και σίγουρα όχι “ευλογητή”.
Σχετικά με τους χριστιανούς, στην πραγματικότητα υπάρχουν δύο μόνο ευλογίες:
(1) Εκείνη που αφορά τις προεκτάσεις της ευλογίας προς τον Αβραάμ, η οποία μεταφέρεται στους πιστούς μέσω της πίστης στον Θεό διά του Χριστού.
(2) Εκείνη που έχει ήδη γίνει από τον Θεό σε χρόνο παρελθόντα και πρόκειται να την απολαύσουμε οι πιστοί στο μέλλον στα πλαίσια της Βασιλείας του Θεού.
Για τον παρόντα χρόνο, όμως, πουθενά στην Κ.Δ. δεν βλέπουμε τους Αποστόλους να “ευλογούν” συνανθρώπους τους, να τους μεταφέρουν κάποια “ευλογία” ή “ειδική ευχή”, όπως κατά κόρον κάνουν διάφοροι κληρικοί, επειδή εκ μέρους του Θεού ό,τι ήταν να κάνει για μας το έχει ήδη κάνει και αναμένεται από τους πιστούς να το εκτιμήσουν, να το ποθήσουν και να το λάβουν.
Δεν υπάρχει κάτι παραπάνω που μπορεί να ζητήσει ο άνθρωπος από τον Θεό, που δεν το έχει ήδη προμηθεύσει. Δεν μπορούμε να ζητάμε π.χ. Άγιο Πνεύμα, επειδή ήδη ο Θεός το έχει δωρίσει στους ανθρώπους^ δεν μπορούμε να ζητάμε "ευλογίες", επειδή ο Θεός έχει ήδη διαθέσει σ’ εμάς τις μέγιστες και τίμιες επαγγελίες. Ο απόστολος Πέτρος το δηλώνει αυτό με τον εξής κατηγορηματικό τρόπο: «Η θεία δύναμις αυτού εχάρισεν εις ημάς πάντα τα προς ζωήν και ευσέβειαν διά της επιγνώσεως του καλέσαντος ημάς διά της δόξης αυτού και αρετής, διά των οποίων εδωρήθησαν εις ημάς αι μέγισται και τίμιαι επαγγελίαι, ίνα διά τούτων γείνητε κοινωνοί θείας φύσεως, αποφυγόντες την εν τω κόσμω υπάρχουσαν διά της επιθυμίας διαφθοράν» (Β~ Πέτρ. 1/α/3-4).
Ύστερα από τα παραπάνω δικαιολογημένα θα έλεγε κανείς ότι η αίτηση από τον Θεό “ευλογιών” είναι μάλλον δείγμα λανθασμένης ή περιορισμένης αντίληψης του μεγαλείου και του πλήθους των ευλογιών που ήδη έχουν δωρηθεί σ’ εμάς και στην πραγματικότητα ζητάμε εκείνα που ήδη μας ανήκουν.
Συνεπώς, η επίκληση “ευλογιών” κατά το παράδειγμα της Π.Δ., το λιγότερο ως παλιμπαιδισμός θα μπορούσε να χαρακτηριστεί.
Η ευλογία του ΑαρώνΓια παράδειγμα ας χρησιμοποιήσουμε την ευλογία του Ααρών και των διαδόχων του, δεδομένου ότι ο Θεός είχε δώσει στους ααρωνικούς ιερείς συγκεκριμένο τύπο ευλογίας, όπως διαβάζουμε στους Αριθμούς 6/ς/23-27: «Λάλησον προς τον Ααρών και προς τους υιούς αυτού, λέγων, Ούτω θέλετε ευλογεί τους υιούς Ισραήλ, λέγοντες προς αυτούς· Ο Κύριος να σε ευλογήση και να σε φυλάξη· Ο Κύριος να επιλάμψη το πρόσωπον αυτού επί σε και να σε ελεήση· Ο Κύριος να υψώση το πρόσωπον αυτού επί σε και να σοι δώση ειρήνην· Και θέλουσιν επιθέσει το όνομά μου επί τους υιούς Ισραήλ· και εγώ θέλω ευλογήσει αυτούς».
Ερευνώντας τα αιτήματα/ευχές της εν λόγω ευλογίας, παρατηρούμε ότι ο ιερέας ευχόταν και επικαλούνταν: (α) την ευλογία και προστασία του Θεού (να σε ευλογήση και να σε φυλάξη), (β) τη φώτιση και το έλεός Του (να επιλάμψη το πρόσωπον αυτού επί σε και να σε ελεήση), (γ) τη φανέρωση και εύνοια του Θεού και την παροχή ειρήνης [σαλόμ/ειρήνη=αίσθηση πληρότητας], (να υψώση το πρόσωπον αυτού επί σε και να σοι δώση ειρήνην), και (δ) την αναγνώριση ειδικής σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό (και θέλουσιν επιθέσει το όνομά μου επί τους υιούς Ισραήλ).
Όταν οι ιερείς έκαναν αυτές τις επικλήσεις, ζητούσαν από τον Θεό να ανανεώσει τη διαθήκη που είχε συνάψει με τους αρχαίους Ισραηλίτες, και προς τους απογόνους τους και, ως αποτέλεσμα, Εκείνος βεβαίωνε ότι θα τους χάριζε την εύνοιά Του (εγώ θέλω ευλογήσει αυτούς).
Οσον αφορά τους αρχαίους Ισραηλίτες, όλα τα παραπάνω ζητήματα ήταν αντικείμενα συναρτώμενα από τη σχέση τους με τον Θεό. Οι άνθρωποι έπρεπε να τηρούν τους όρους της διαθήκης που σύναψε ο Θεός με τους πατέρες τους στο Σινά. Κανένας όμως άνθρωπος δεν μπορούσε με δική του δύναμη και ικανότητα να ανταποκριθεί σε όλους εκείνους τους όρους, γι’ αυτό και ουδέποτε τηρήθηκαν σωστά. Όπως μάλιστα εξηγεί ο Παύλος στην Επιστολή προς Ρωμαίους, ο λόγος που δόθηκε ο Νόμος αυτός δεν ήταν επειδή ο Θεός έλπιζε ότι θα μπορούσε ποτέ να τηρηθεί από αδύναμους ανθρώπους, αλλά για να τους δώσει να καταλάβουν ότι θα μπορούσαν να κερδίσουν τη σωτηρία τους και την εύνοιά Του ΜΟΝΟ ΜΕ ΤΗ ΧΑΡΗ του Θεού .
Κάτω από τέτοιο καθεστώς, λοιπόν, ήταν εύλογο οι άνθρωποι –που έτσι κι αλλιώς δεν είχαν άλλη ελπίδα– να επικαλούνται και να ζητούν από τον Θεό όλα όσα η ααρωνική ευλογία περιείχε.
Οι ευλογημένοι του ΠατρόςΜπορεί όμως να χρησιμοποιείται σήμερα η ίδια "ευλογία" στην εκκλησία του Χριστού; Αν και χωρίς δισταγμό θα λέγαμε ότι "δεν βλάπτει", εν τούτοις, στην πραγματικότητα, είναι χωρίς νόημα και περιεχόμενο επειδή είναι σαν να προσπαθούμε να ανοίξουμε ήδη ανοιχτές πόρτες, αφού όλα αυτά ήδη τα έχει χαρίσει ο Θεός μέσω του Χριστού στα παιδιά Του, που είναι «οι ευλογημένοι του Πατρός» (Ματθ. 25/κε/34).
* Ευλογία – «Ευλογητός ο Θεός και Πατήρ του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ο ευλογήσας ημάς εν πάση ευλογία πνευματική εις τα επουράνια διά Χριστού» (Εφεσ. 1/α/3).
* Προστασία – «Τα πρόβατα τα εμά (...) δεν θέλουσιν απολεσθή εις τον αιώνα, και ουδείς θέλει αρπάσει αυτά εκ της χειρός μου.» (Ιωάν. 10/ι/27).
* Φώτιση – «Ο Θεός (...) έλαμψεν εν ταις καρδίαις ημών προς φωτισμόν της γνώσεως της δόξης του Θεού διά του προσώπου του Ιησού Χριστού» (Β~ Κορ. 4/δ/6).
* Έλεος – «Ο Θεός πλούσιος ων εις έλεος, διά την πολλήν αγάπην αυτού με την οποίαν ηγάπησεν ημάς, και ενώ ήμεθα νεκροί διά τα αμαρτήματα, εζωοποίησεν ημάς μετά του Χριστού» (Εφεσ. 2/β/5).
* Φανέρωση και εύνοια του Θεού – «Ότε δε ηυδόκησεν ο Θεός, (...) να αποκαλύψη τον Υιόν αυτού» (Γαλ. 1/α/15).
* Ειρήνη – (παροχή αίσθησης πληρότητας) «Ειρήνην αφίνω εις εσάς, ειρήνην την εμήν δίδω εις εσάς· ουχί καθώς ο κόσμος δίδει, σας δίδω εγώ» (Ιωάν. 14/ιδ/27).
Οι ευλογίες των πιστών είναι καρπός του «Τετέλεσται»Ενώ για τους Ισραηλίτες η απονομή ευλογίας εκ μέρους του Θεού δεν ήταν εξασφαλισμένη αλλά εξαρτιόταν από την τήρηση του ηθικού και του τελετουργικού νόμου, («και εγώ θέλω ευλογήσει αυτούς»), για τους πιστούς του Χριστού όλα είναι διαφορετικά χάρη στο ΤΕΤΕΛΕΣΤΑΙ του Χριστού.
Ο Κύριος, με το τελειωμένο έργο Του στον σταυρό, την ανάσταση και την ανάληψή Του στους ουρανούς, «Αναβάς εις ύψος, ηχμαλώτευσεν αιχμαλωσίαν και έδωκε χαρίσματα εις τους ανθρώπους» (Εφεσ. 4/δ/8) και μας χάρισε την «αφθονίαν της ευλογίας του ευαγγελίου» (Ρωμ. 15:29).
Αντί λοιπόν τις τετριμμένες ευχές, τις στείρες από κάθε περιεχόμενο, μακάρι να μπορούμε να επαναλάβουμε με κάθε πρόσφορο τρόπο στους συνανθρώπους μας τον λόγο του αποστόλου Πέτρου: «Προς εσάς πρώτον ο Θεός αναστήσας τον Υιόν αυτού Ιησούν απέστειλεν αυτόν διά να σας ευλογή όταν επιστρέφητε έκαστος από των πονηριών υμών» (Πράξ. 3/γ/26). Τότε και η δική τους ζωή θα είναι αληθινά γεμάτη από την ευλογία του Θεού, όπως εκφράζεται στο πρόσωπο και το έργο του Χριστού. |