Μαθήματα από την ιστορία του Ηλεί

Μια παγίδα για την οικογένεια
...αλλά και για την εκκλησία

Ο Ηλεί ήταν κριτής και αρχιερέας του λαού Ισραήλ για 40 ολόκληρα χρόνια, την ιστορία του οποίου διαβάζουμε στο πρώτο βιβλίο του προφήτη Σαμουήλ. Ωστόσο, αν και ο Ηλεί κατείχε τις δύο ανώτερες θέσεις ανάμεσα στους Ισραηλίτες, δεν έμεινε γνωστός για κανένα του μεγάλο κατόρθωμα αλλά για όσα κακά έκαναν αφενός οι δύο γιοι του, Οφνεί και Φινεές και αφετέρου για τον τρόπο που εκείνος τα αντιμετώπισε. Η εμπλοκή του στα πρώτα χρόνια της ζωής του Σαμουήλ ήταν μάλλον περιστασιακή.

Όπως φαίνεται, ο Ηλεί είχε ήπιο χαρακτήρα. Ήταν από εκείνους τους ανθρώπους που από μια γωνιά παρακολουθούν όσα γίνονται γύρω τους, χωρίς ποτέ να παίρνουν πρωτοβουλίες. Σε όλες τις σκηνές που αναφέρεται το όνομά του, τον παρακολουθούμε “να κάθεται” κάπου και σπάνια να λέει λίγα λόγια. Αλλά κι εκείνες τις φορές που μίλησε, ο λόγος του –όχι πάντοτε σωστός– δεν ήταν “ζωντανός και ενεργητικός” αλλά ακολουθούσε τα γεγονότα.

Ο Ηλεί γνώριζε το νόμο του Θεού, ζούσε μέσα στη Σκηνή του Θεού, ήξερε με ποιους τρόπους παρουσιάζεται ο Θεός στους ανθρώπους–ίσως παλιά να είχε κι ο ίδιος κάποια προσωπική επικοινωνία με τον Κύριο. Ταυτόχρονα όμως ο Ηλεί ήταν άνθρωπος που δεν υπάκουε τον Κύριο, αν και αναγνώριζε την κυριότητα του Θεού και ήξερε πως κανείς δε μπορεί ν’ αποφύγει την τιμωρία της αμαρτίας του. Έτσι ο Ηλεί υπέστη και ο ίδιος τις συνέπειες εκείνων που δεν φρόντισε να προλάβει και να διορθώσει.

Ας δούμε λοιπόν καθένα ξεχωριστά τα χαρακτηριστικά της ζωής του Ηλεί, και πώς αυτά μπορούν να έχουν εφαρμογή σ’ εμάς σήμερα. Η σύγκριση θα γίνει με κύρια αναφορά τους ανθρώπους που ηγούνται σήμερα των εκκλησιών, επειδή, σύμφωνα με το λόγο του Θεού, το έργο του επισκόπου είναι τόσο στενά συνδεμένο με εκείνο του οικογενειάρχη και μάλιστα, μόνον ένας ώριμος άντρας με οικογένεια και υποταγμένα παιδιά δικαιούται να αναλαμβάνει αυτή τη θέση στην εκκλησία «διότι εάν τις δεν εξεύρη να κυβερνά τον εαυτού οίκον, πώς θέλει επιμεληθή την εκκλησίαν του Θεού;» (Α~ Τιμ. 3/γ/5). Το αν και πόσο τηρείται σήμερα αυτός ο νόμος της Καινής Διαθήκης, είναι ένα σοβαρό ερώτημα που όμως δεν οφείλουμε να το απαντήσουμε εμείς...

Ο Ηλεί γνώριζε το νόμο του Θεού...

Γεννημένος σε ιερατική οικογένεια και αναθρεμμένος με δεδομένη τη συμμετοχή του στο ιερατείο, δεν ήταν δυνατό παρά να διδαχτεί όλο το νόμο του Κυρίου, όπως προβλεπόταν για τους απόγονους του Ααρών. Αυτό φαίνεται και από κάποιους διαλόγους που είχε με τους γιους του, τους οποίους προειδοποίησε ότι έκαναν τον λαό του Κυρίου «να γίνηται παραβάτης» και τους έθεσε το δίλημμα «Εάν τις αμαρτήση εις τον Κύριον, τίς θέλει ικετεύσει υπέρ αυτού;» Οι έννοιες της παράβασης και της αμαρτίας στον Κύριο, προϋποθέτουν σαφή αντίληψη και γνώση των διαταγμάτων τα οποία κάθε φορά παραβιάζονταν από αυτούς τους ανάξιους γιους.

Δεν είναι λίγοι οι θρησκευτικοί ηγέτες που μοιάζουν με τον Ηλεί. Γνωρίζουν το θέλημα του Θεού, κατέχουν τις Γραφές και ξέρουν να τις ερμηνεύουν σωστά· όμως δεν ενδιαφέρονται και για την πρακτική εφαρμογή τους στην καθημερινή ζωή. Γίνονται έτσι κακά παραδείγματα στους πιστούς οι οποίοι ωθούνται να συμπεράνουν: “Αφού το κάνει αυτό ο ποιμένας της εκκλησίας, γιατί να μην το κάνω κι εγώ;”

Ο Ηλεί  ζούσε μέσα στη Σκηνή του Θεού...

Λόγω της θέσεώς του ο Ηλεί ήταν συνεχώς μέσα στη Σκηνή του Θεού. Ήταν εκεί όταν γίνονταν οι προσευχές και παρακολουθούσε όλα όσα λάβαιναν χώρα στο Ιερό. Ακόμη κοιμόταν στους χώρους της Σκηνής. Θα περιμέναμε λοιπόν να ισχύουν και γι’ αυτόν οι λόγοι του Ψαλμωδού: «Μακάριοι οι κατοικούντες εν τω οίκω σου· πάντοτε θέλουσι σε αινεί» και «Πεφυτευμένοι εν τω οίκω του Κυρίου, θέλουσιν ανθεί εν ταις αυλαίς του Θεού ημών» (Ψαλμ. 84/πδ/4, 92/¥β/13). Αλλά στην περίπτωσή του, η εξέλιξη της ζωής του δεν επαλήθευσε,  αυτές τις περιγραφές.

Οι περισσότεροι θρησκευτικοί ηγέτες ζουν σαν τον Ηλεί, μόνο και μόνο για την Εκκλησία και τη λειτουργία της. Παραμελούν την οικογένειά τους και δεν προσέχουν τη διαγωγή της συζύγου και των παιδιών τους. Κάποιοι μάλιστα είναι έτοιμοι να αποσείσουν από πάνω τους κάθε ευθύνη μόλις τα παιδιά τους ενηλικιωθούν. Όμως τα κακά αποτελέσματα αυτής της πολιτικής τους εκδηλώνονται σε οικογενειακά δράματα, κακές διαγωγές και θλιβερές καταστάσεις, που δεν συναντιούνται ούτε ανάμεσα στον απλό λαό που ποιμαίνουν.

Ο Ηλεί ήξερε πώς παρουσιάζεται ο Θεός στους ανθρώπους...

Ο τρόπος με τον οποίο συμβούλευσε τον νεαρό Σαμουήλ, τη νύχτα που τον κάλεσε ο Κύριος, πώς ν’ ανταποκριθεί στη φωνή του Θεού, δείχνει κάποια εξοικείωση του Ηλεί με αυτά τα πράγματα. Αυτό όμως δε σημαίνει πως η πνευματική κατάσταση ήταν καλή στις μέρες του. Ο ιερός ιστορικός σημειώνει ότι «ο λόγος του Κυρίου ήτο σπάνιος κατ’ εκείνας τας ημέρας· όρασις δεν εφαίνετο» (Α΄ Σαμ. 3/γ/1). Με άλλα λόγια ο Θεός είχε απομακρυνθεί από την ζωή του Ηλεί και απέφευγε να μιλήσει στον Αρχιερέα και Κριτή Ηλεί. Το γεγονός ότι προτίμησε  να εκφράσει το θέλημά Του μέσω του μικρού Σαμουήλ και ενός άλλου προφήτη –που δεν γνωρίζουμε το όνομά του– μαρτυρεί αυτή την αποδοκιμασία του Θεού. Πόσο περίεργο και θλιβερό, συνάμα όμως και αληθινό κατάντημα!

Δεν είναι καθόλου σπάνιο να βλέπουμε ποιμένες που ενεργούν άσοφα στη ζωή τους και στη διαχείριση των εκκλησιαστικών υποθέσεων, λες και δεν έχουν μάτια για να δουν τι λένε οι Άγιες Γραφές. Παίρνουν άσοφες αποφάσεις, δίνουν άστοχες συμβουλές, αντιδρούν σπασμωδικά. Η φωνή και οδηγία του Αγίου Πνεύματος απουσιάζει εντελώς... Σαν αποτέλεσμα συχνά ζητούν βοήθεια από δικηγόρους και κάθε άλλης μορφής συμβούλους, λες και δεν υπάρχει Θεός εν τω Ισραήλ...

Ο Ηλεί δεν πρόσεχε να κάνει όσα έλεγε ο Κύριος...

Η γνώση του θείου θελήματος, δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και προσήλωσή μας σ’ αυτό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ασυνέπειας το σπίτι του Ηλεί. Αλλά το κακό που υπάρχει στο σπίτι του πνευματικού ηγέτη δε μπορεί να μην επηρεάσει και τη διακονική του ζωή. Για τούτο και η κακή διαγωγή των παιδιών του Ηλεί άγγιξε και τον ιερό χώρο της Σκηνής του Κυρίου. Για το λόγο αυτό ο Θεός αναγκάστηκε να στείλει με κάποιον άλλο άνθρωπο, μήνυμα κακό στον Ηλεί και την οικογένειά του: «Λακτίζετε εις την θυσίαν μου και εις την προσφοράν μου», είπε ο Κύριος, «Και δοξάζεις του υιούς σου υπέρ εμέ, ώστε να παχύνησθε με το καλήτερον πασών των προσφορών του Ισραήλ του λαού μου» (Α΄ Σαμ. 2/β/27-36). Αλλά ο Ηλεί δεν έδειξε ν’ ανησυχεί γι’ αυτή την εξέλιξη. Του ήταν αρκετό που κατείχε την υψηλότερη θέση στο ιερατείο και ότι η εξουσία του κράτους είχε περάσει διαδοχικά στα χέρια των δύο του γιων.

Πολλοί θρησκευτικοί ηγέτες παρουσιάζουν το ίδιο φαινόμενο με τον Ηλεί. Τους αρκεί που κατέχουν μια θέση προβολής στην Εκκλησία, και κάνουν το παν ώστε αυτή η θέση να μεταβιβαστεί στους γιους ή άλλους συγγενείς τους. Για την κακή πορεία της εκκλησίας δεν κάνουν τίποτα, ούτε ενδιαφέρονται ν’ αποτρέψουν την επικείμενη αποδοκιμασία του Θεού. Αν το κήρυγμά τους είναι χωρίς ανταπόκριση στην Εκκλησία και δεν υπάρχουν ευλογίες, για τούτο φταίει το εκκλησίασμα, ωσάν και αυτοί να προέρχονται ή να ανήκουν σε άλλο κόσμο.

Ο Ηλεί αναγνώριζε την κυριότητα του Θεού και πως κανείς δε μπορεί να αποφύγει την τιμωρία της αμαρτίας του...

Ήταν τραγικό για τον Ηλεί το ότι είχε αντιληφθεί την κακή πραγματικότητα που είχε περιέλθει ο οίκος του. Καταλάβαινε ότι ο Θεός τον είχε παραμερίσει και φανέρωνε πια το θέλημά του μέσω άλλων ανθρώπων, και ήξερε πως δε μπορούσε αυτή η κατάσταση να συνεχίσει για πολύ.

Αλλά είναι ίσως ακόμη πιο τραγικό που, ενώ δεν έδειξε την παραμικρή διάθεση μετάνοιας και τακτοποίησης των πραγμάτων, ωστόσο είχε την περιέργεια και ζήτησε να μάθει τι έμελλε να συμβεί. «Ποίος είναι ο λόγος, ο λαληθείς προς σε; μη κρύψης αυτόν, παρακαλώ, απ' εμού· ούτω να κάμη εις σε ο Θεός, και ούτω να προσθέση, εάν κρύψης απ' εμού τινά εκ πάντων των λόγων των λαληθέντων προς σε» (Α~ Σαμ. 3/γ/17).

Η στάση του μοιάζει με τους συνανθρώπους μας που ενδιαφέρονται εναγώνια να μάθουν για τον «Αντίχριστο», για το «666», για την «Δευτέρα Παρουσία» και για όλες τις «Πληγές της Αποκαλύψεως», όμως καμία διάθεση για αλλαγή πορείας στη ζωή τους δεν δείχνουν. Πόσο τραγικό! Ποιο λοιπόν ήταν το κέρδος; Κανένα!

Δεν υπάρχει πιο οξύμωρο από του ν’ ακούς ανθρώπους να τονίζουν σε κάθε τους κήρυγμα την δικαιοσύνη του Θεού και την αναπόφευκτη τιμωρία των παραβατών του θείου νόμου, αλλά την ίδια στιγμή η ζωή τους να είναι ανακόλουθη, γεμάτη από ανομίες και αμαρτίες. Δυστυχώς, όμως, ούτε τούτο το κακό φρούτο σπανίζει στους θρησκευτικούς χώρους, ανεξαρτήτως δόγματος, αφού η συνείδηση των ίδιων των πρωταγωνιστών αποδεικνύεται άκρως πωρωμένη.

Ο Ηλεί δεν φρόντισε να διορθωθεί, παρά τον έλεγχο του Θεού...

Αν και ο Ηλεί έμαθε συγκεκριμένα και αυστηρά την γνώμη που είχε ο Θεός για τον ίδιο και την οικογένειά του, δεν έκανε τίποτα για να διορθώσει την πορεία του σύμφωνα με όσα έλεγε ο Θεός. Ο Κύριος τον προειδοποίησε και του έδειξε πού έσφαλε. Τον κατέστησε υπεύθυνο για την ανοχή απέναντι στα ανήθικα παιδιά του. Τον έλεγξε επειδή προτιμούσε να μη στενοχωρήσει εκείνα, παρόλο που έτσι στενοχωρούσε τον Θεό.

Παρόμοια, πνευματικοί ηγέτες –και δυστυχώς είναι πολλοί– παραμελούν να εκτελέσουν το καθήκον τους στον τομέα της πειθαρχίας. Ή, μάλλον, το εξασκούν κατά το δοκούν, με τρόπο αντίθετο με τις οδηγίες και εντολές των Γραφών. Έτσι είναι πρόθυμοι να “τιμωρήσουν” καθέναν που αμφισβητεί το κύρος και την αυθεντία τους ή, κατά τη γνώμη τους, εποφθαλμιά την θέση τους, αλλά αδιαφορούν εντελώς ή και σκόπιμα παραβλέπουν ανηθικότητες, αδικίες και συγκρούσεις που πλήττουν το σώμα των πιστών.

Ο Ηλεί περίμενε μοιρολατρικά τη θεία τιμωρία ...

Αφού δεν ήταν πρόθυμος να κάνει το ορθό –είχε χάσει πια την ηθική δύναμη– και παρόλο που κατά βάθος είχε αναγνωρίσει τα δικά του λάθη και ασφαλώς δεν επικροτούσε την κακή διαγωγή των παιδιών του, και δεν έκανε τίποτα για να διορθώσει την κατάσταση, δεν του έμενε άλλο παρά να περιμένει την κρίση. Έτσι είπε: «Αυτός είναι Κύριος· ας κάμη το αρεστόν εις τους οφθαλμούς αυτού» (Α΄ Σαμ. 3/γ/18), επαναλαμβάνοντας το λάθος του Κάιν. Διότι και σ’ εκείνον ο Θεός μίλησε για να τον επαναφέρει στον ίσιο δρόμο, και πριν προχωρήσει στη δολοφονία του Άβελ αλλά και μετά από αυτήν, όμως ο Κάιν επέμεινε: «Η αμαρτία μου είναι μεγαλητέρα παρ’ ώστε να συγχωρηθή» (Γεν. 4/δ/13).

Σε κάποια εκκλησία που έχουμε υπόψη μας, ένας ποιμένας είχε αρχίσει να παρουσιάζει προβλήματα διανοητικής διαύγειας από λόγους υγείας, σε βαθμό που επηρέαζαν τη διακονία και τον λόγο του. Όταν όμως τέθηκε ζήτημα αντικατάστασής του, οι οικείοι του αρνήθηκαν με το σκεπτικό: “Ο Θεός που τον έβαλε σ’ αυτή τη θέση, Εκείνος να τον κατεβάσει”. Το τι επακολούθησε  εξ αιτίας αυτής της “επιλογής” ούτε που μπορείτε να το φανταστείτε.

Ο παραβάτης άνθρωπος υφίσταται εκείνα που δεν φρόντισε να αποφύγει.

Πολλοί είναι οι άνθρωποι –είτε γονείς με τα παιδιά τους, είτε εκκλησιαστικοί ηγέτες απέναντι στο ποίμνιό τους– που δεν θέλουν να σηκώσουν το φορτίο του ελέγχου και της αποκατάστασης των κακώς κειμένων. Αφήνουν λοιπόν να περάσει ο χρόνος, με την ελπίδα ότι αυτά θα τακτοποιηθούν “αυτομάτως”. Όμως αυτό ποτέ δεν συμβαίνει. Αντίθετα φτάνει κάποια ώρα που το απόστημα σπάζει και το βρόμικο περιεχόμενό του ξεχύνεται για να κάνει και τον πόνο μεγαλύτερο και να μολύνει ακόμη περισσότερους.

Τελικά όσα είχε προαναγγείλει ο Θεός πραγματοποιήθηκαν τραγικά.

Είναι αξιοπερίεργο πώς, ενώ άνθρωποι αμαρτωλοί και ξένοι από τις διαθήκες του Θεού, όπως π.χ. οι κάτοικοι της Νινευή, που όταν άκουσαν την προειδοποίηση του Θεού  ταπεινώθηκαν και ζητώντας έλεος και διορθώνοντας τη ζωή τους απέτρεψαν την καταστροφή, αντίθετα άνθρωποι με γνώση Θεού, με ιστορία και αξιόλογη διαδρομή, τελικά καταλήγουν αποδέκτες της θείας δικαιοσύνης. Είναι όμως πολύ δύσκολο στον άνθρωπο να ελευθερωθεί από την παγίδα που έπεσε και δεν είναι πρόθυμος να παραδεχτεί το λάθος του!

Η τιμωρία συμπαρασύρει και άλλους...

Βέβαια στην αρχή οι πράξεις των υιών του Ηλεί ήταν μυστικές και σιωπηλές. Τις γνώριζαν μόνο εκείνοι που τις υφίσταντο, οι γυναίκες που βίαζαν και οι λατρευτές που έβλεπαν να παίρνουν από τις θυσίες τους τα καλύτερα μέρη, εκείνα που οι ίδιοι θα ήθελαν να προσφερθούν κατ’ ευθείαν στον Θεό.

Αλλά τα αποτελέσματα του κακού όχι μόνο δεν έμειναν κρυφά αλλά έγιναν και η αιτία να χαθεί μια μεγάλη μάχη, στην οποία σκοτώθηκαν όχι μόνο οι δύο γιοι του Ηλεί αλλά και 30.000 άντρες. Επιπλέον –το χειρότερο που μπορούσε να συμβεί– η Κιβωτός της Διαθήκης την οποία με ιερόσυλα χέρια πήραν από τη Σκηνή και έφεραν στο πεδίο της μάχης, έπεσε στα χέρια των ειδωλολατρών Φιλισταίων.

Όταν συνέβη αυτό, ο Ηλεί ήταν πια γέρος 98 ετών και τυφλός. Ακούγοντας τα φοβερά νέα η καρδιά του δεν μπόρεσε ν’ αντέξει άλλο με αποτέλεσμα να πέσει πίσω από την καρέκλα που καθόταν, να σπάσει ο σβέρκος του και να πεθάνει.

Δεν είχε καλύτερη τύχη η γυναίκα του γιου του Φινεές, που τότε ήταν έγκυος. Από το σοκ την έπιασαν αμέσως πόνοι γέννας και μόλις γέννησε πέθανε. Πρόλαβε όμως να δώσει στο αγόρι που γέννησε το συμβολικό όνομα Ιχαβώδ, που σημαίνει «Πού είναι η δόξα;» επειδή η δόξα έφυγε από τον Ισραήλ.

Συμπεράσματα

Ο Ηλεί άφησε στον Θεό “να βγάλει άκρη”. Αλλά η Βίβλος μας λέει «Φοβερόν είναι το να πέση τις εις χείρας Θεού ζώντος» (Εβρ. 10/ι/31). Το ίδιο κάνουν και πολλοί γονείς ή εκκλησιαστικοί ηγέτες. Δεν αντιμετωπίζουν τις “δυσάρεστες” καταστάσεις προσωπικά. Αποφεύγουν να αγγίξουν τα “κακώς κείμενα” και αφήνουν “να δείξει το μέλλον”... τι πρόκειται να συμβεί.

Όταν όμως η απόφαση του Θεού έχει ήδη εκδοθεί, όταν η διάγνωση είναι δεδομένη και ο αλάθητος λόγος του Θεού λέει ότι «ο μισθός της αμαρτίας είναι θάνατος» (Ρωμ. 6/ς/23), υπάρχει ανάγκη ή περιθώριο να αφήνουμε τα πράγματα στην τύχη; Είτε το θέλουμε είτε όχι, τύχη δεν υπάρχει και το αποτέλεσμα είναι γνωστό: «Μη πλανάσθε, ο Θεός δεν εμπαίζεται· επειδή ότι αν σπείρη ο άνθρωπος, τούτο και θέλει θερίσει  διότι ο σπείρων εις την σάρκα εαυτού, θέλει θερίσει εκ της σαρκός φθοράν» (Γαλ. 6/ς/7-8).

Αντίθετα από αυτό που κάνουν οι άνθρωποι, η προτροπή του Κυρίου είναι «Συλλογίσθητε τας οδούς σας!» (Αγγαίος 1/α/5-9). Αν υπάρχουν προβλήματα, αν δεν υπάρχουν αποτελέσματα, αν ο κόπος αποβαίνει μάταιος... η αιτία είναι μία. Κακή σειρά προτεραιοτήτων. Βάζουμε πρώτα τους εαυτούς μας και το κακώς εννοούμενο συμφέρον μας. Αλλά αυτό δεν βγάζει σε καλό. Αντίθετα φέρνει κρίση.

Αν όμως δείξουμε διάθεση τακτοποίησης των εκκρεμοτήτων, και ενδιαφερθούμε για «κρίση και δικαιοσύνη», τότε κι εμείς θα ευλογηθούμε προσωπικά, και η οικογένειά μας, και η Εκκλησία μας.  «Όταν ο άνομος επιστραφή από της ανομίας αυτού, την οποίαν έπραξε, και πράξη κρίσιν και δικαιοσύνην, ούτος θέλει φυλάξει ζώσαν την ψυχήν αυτού. Επειδή εσυλλογίσθη, και επέστρεψεν από πασών των ανομιών αυτού, τας οποίας έπραξε, θέλει εξάπαντος ζήσει, δεν θέλει αποθάνει» (Ιεζ. 18/ιη/27-28).

Ο Ψαλμωδός το είχε μάθει το μάθημά του γι’ αυτό έγραψε: «Διελογίσθην τας οδούς μου, και έστρεψα τους πόδας μου εις τα μαρτύριά σου» (Ψαλμ. 119/ριθ/59). Μακάρι να το κάνουμε κι εμείς! Οσο γρηγοροτερα το παραδεχτουμε, τοσο το καλυτερο! |

 

 

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΤΟΥ ΤΕΥΧΟΥΣ