ΕΦΕΤΟΣ γιορτάζονται σ’ όλον τον κόσμο τα 50 χρόνια της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου από τον ΟΗΕ. Εργαζόμενος σε μια βιβλιοθήκη του εξωτερικού για τη συγκέντρωση υλικού περί του θέματος της ανοχής και της ανεξιθρησκίας, είχα κάποια ώρα την ευκαιρία να ελέγξω όσο μπορούσα πιο προσεκτικά τις σχετικές αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών, τις οποίες, φυσικά, αποδέχθηκε και υπέγραψε και η χώρα μας το 1981.

Ο καθηγητής της Οξφόρδης Ian Brownlee έχει συγκεντρώσει σε ένα τόμο όλα τα βασικά ντοκουμέντα περί των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με τίτλο: Basic Documents on Human Rights, 3η έκδ., Clarendon Press, Oxford, 1992. Περιττό να πω οτιδήποτε για τη χρησιμότητα ενός τέτοιου βιβλίου για μια εποχή όπως η δική μας, που γνώρισε τη φοβερότερη καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, γι’ αυτό και τα Ηνωμένα Έθνη προχώρησαν σε κοινές διακηρύξεις που για τους υπογράψαντες έχουν χαρακτήρα Νόμου.

Εδώ περιορίζομαι στην αναφορά της υπ’ αριθ. XIV «Διακήρυξης περί εξάλειψης όλων των μορφών μισαλλοδοξίας και μεροληψίας (Discrimination) που έχουν το θεμέλιό τους στη θρησκεία και τη θρησκευτική πίστη». Η απόφαση αυτή πάρθηκε και διακηρύχθηκε το 1981 (βλ. ο.π., σελ. 109-112). Με βαθιά συνείδηση ευθύνης αλλά και ρεαλισμό τονίζονται οι συμφορές που έχουν σωρεύσει επί της ανθρωπότητας η έλλειψη θρησκευτικής ανοχής, ο θρησκευτικός φανατισμός και η μισαλλοδοξία. Επισημαίνει πόσο συχνά παράγοντες έξω και μακράν από το χώρο του προβλήματος εκμεταλλεύονται επιδέξια παρόμοιες διενέξεις για να διατηρούν ολόκληρους λαούς απασχολημένους σε μηδαμινότητες, μακριά από σοβαρά προβλήματα της κοινωνικής ζωής ή για να εκμεταλλεύονται τους λαούς αυτούς ενσπείροντας το μίσος, τη διάσταση και την αποξένωση μεταξύ του λαού μιας χώρας. Κι η σημαντική αυτή διακήρυξη από τα κράτη-μέλη τονίζει πως δεν πρέπει η θρησκεία και η θρησκευτική πίστη να χρησιμοποιείται για σκοπούς μη συνεπείς προς τις αρχές του χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Στην παράγραφο αυτή ανήκει και το άρθρο 2 που, όπως είναι φανερό αναφέρεται αμέσως και σαφώς το burlesque της ελληνικής Βουλής οσάκις συζήτησε το θέμα της αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες των Ελλήνων πολιτών. Το παραθέτω σε δική μου μετάφραση, και θα χαρώ πολύ αν το εν Αθήναις γραφείο του ΟΗΕ έχει πιο «επίσημη»(;) μετάφραση του πολύ ενδιαφέροντος τα καθ’ ημάς άρθρου!

Άρθρο 2: «Θρησκευτική προκατάληψη και μισαλλοδοξία (discrimination), που έχουν το θεμέλιό τους στη θρησκεία ή τη θρησκευτική πίστη, δηλώνει την όποια διάκριση, εξαίρεση (exclusion), περιορισμό (restriction) ή προτίμηση (preference) που στηρίζεται στη θρησκεία ή τη θρησκευτική πίστη και που έχει σκοπό ή έχει αποτέλεσμα την αχρήστευση (nullification) ή τη μείωση (impartment) της αναγνώρισης, της απολαβής δικαιωμάτων (enjoyment) ή της άσκησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών επί της αυτής (equal) βάσης, (ό.π., σελ. 110 - Η υπογράμμιση του "Τ").

Όταν διάβασα το άρθρο αυτό, ομολογώ πως συγκλονίσθηκα. Ένιωσα βαθιά μομφή γιατί αγνοούσα, θεολόγος εγώ καθηγητής του Πανεπιστημίου, την ύπαρξη του άρθρου αυτού, όταν στην Ελληνική Βουλή γινόταν το πανδαιμόνιο εκείνο των συζητήσεων, κατά τις οποίες δεν θυμόμουν να είχε γίνει κάποια αναφορά στο άρθρο αυτό. Αυτοί που ήσαν εναντίον της αναγραφής του θρησκεύματος στις νέες ελληνικές ταυτότητες βασίστηκαν -όσο θυμάμαι- σε, κατά τη γνώμη μου, υγιή ιδεολογικά επιχειρήματα, όπως επίσης αναφέρθηκαν στην ουσία αυτού που θίγει και το άρθρο 2, ότι η αναγραφή δηλώνει διάκριση και μείωση των μη ορθοδόξων Ελλήνων, δεν θυμάμαι όμως να άκουσα κάποια μνεία διεθνούς συμφωνίας, με την αποδοχή και υπογραφή της οποίας έχει δεσμευθεί και η Ελλάδα, η οποία συνήθως καυχάται για την τήρηση των Διεθνών Συμβάσεων. Κι αν όμως έγινε κάποια τέτοια μνεία που μου διέφυγε, η δημοσίευση του σχετικού άρθρου του ΟΗΕ εδώ έχει ενδιαφέρον για κοινούς πολίτες όπως ο γράφων.

Οι βουλευτές όμως που ψήφισαν υπέρ της αναγραφής του θρησκεύματος στις νέες ταυτότητες δεν είχαν προφανώς υπόψη τη διεθνή δέσμευση της χώρας μας στο θέμα αυτό. Ως Έλληνας πολίτης, βέβαια, αισθάνθηκα εντροπή για την επιχειρηματολογία των υπερασπιστών της αναγραφής που έτυχε να ακούσω. Η μεγάλη απορία που ένιωσα, όταν διάβασα προσεκτικά τα του άρθρου 2, αφορά παλαιό φίλο, νυν πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων: διερωτήθηκα δηλ. πώς είναι δυνατό να συζητούνται τόσο σημαντικά θέματα από το ανώτατο Νομοθετικό σώμα, χωρίς ο πρόεδρος να επιστήσει ευθύς εξαρχής στους βουλευτές, όχι απλώς τι διεθνώς ισχύει αλλά βασικές αρχές ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχει αποδεχθεί και υπογράψει η χώρα μας. Θυμόμαστε δηλαδή τα Ηνωμένα Έθνη, όταν έχουμε κάποιες δικές μας διεκδικήσεις, κι όταν πρόκειται για γενικές πανανθρώπινες αρχές, τις γράφουμε στα παλιά μας παπούτσια;

Ο αφελής Έλληνας, ο κοινός πολίτης, νιώθει όχι μόνο πικρία κι οργή αλλά και αηδία, όταν παρακολουθεί τους ηγέτες της χώρας να συζητούν ζητήματα τέτοιας τάξης από μια φθηνή ψηφοθηρική άποψη μέσα σε θολά νερά αδιαφορώντας πλήρως για το τι θα γίνουμε οι Έλληνες ως άνθρωποι και το τι θα συμβεί στο πρόσωπο της χώρας μας επί της διεθνούς σκηνής. Το ωραίο είναι ότι τους καλοπληρώνουμε για τέτοιου είδους υπηρεσίες που μας προσφέρουν.

Αν, πράγματι, έχουν οι βουλευτές μας μια επαρκή δικαιολογία για παρατράγουδα όπως το παραπάνω, οφείλεται, αγαπητοί αναγνώστες, και σ’ εμάς: Εγράψαμε ποτέ στους ανθρώπους αυτούς, για το αν και πόσο μας εκπροσωπεί η συμπεριφορά τους; Παραπονεθήκαμε ως ψηφοφόροι τους για την εκπροσώπησή μας; Τους μεμφθήκαμε ποτέ για τις απόψεις που διατυπώνουν; Κι όταν στις εκλογές στέλνουμε με τη ψήφο μας πάλιν και πολλάκις τους ίδιους ανθρώπους στη Βουλή, αυτό δε σημαίνει πως τους εξωθούμε εμείς οι ίδιοι σε καταχρήσεις εξουσίας; Με λίγα λόγια, φταίμε όλοι και, ως πολίτες, δεν είμαστε αμέτοχοι στα αμαρτήματα ή τις αστοχίες των εκπροσώπων μας. Η Δημοκρατία δεν φτιάχνεται από μια φούχτα ανθρώπους. Η Δημοκρατία ζει από την επαγρύπνηση όλων των πολιτών.

Εισηγούμενος την πρόσφατη ομιλία του στην Ένωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου (Αθήνα 31-5-2000), ο Αρχιεπίσκοπος κ. Χριστόδουλος είπε:

``...έχει ήδη αρχίσει να διαφαίνεται το νέο κλίμα μέσα στο οποίο θα είμαστε προσεχώς όλοι υποχρεωμένοι να ζούμε, κύρια χαρακτηριστικά του οποίου φαίνεται να είναι η υποβάθμιση της αξίας του ανθρώπινου προσώπου, η υποταγή του στην εξουσία και η υποδούλωσή του στην ηλεκτρονική τεχνολογία. Η κοινωνία των προσώπων ετοιμάζεται να παραχωρήσει τη θέση της στην κοινωνία της πληροφορίας...''

Ανακόλουθα με τα λόγια του αυτά, ο ίδιος απαιτεί και αγωνίζεται για την αναγραφή του θρησκεύματος στις νέες ταυτότητες, δηλαδή μιας ακόμη "πληροφορίας" προς επεξεργασίαν υπό παντός ενδιαφερομένου...

Η έκταση που δόθηκε στο επουσιώδες θέμα της αναγραφής του θρησκεύματος στις αστυνομικές ταυτότητες, γελοιοποιεί και βλάπτει διεθνώς την Ελλαδική Εκκλησία, και της στερεί την ευκαιρία να αποδείξει και να διεκδικήσει τον σοβαρό πνευματικό ρόλο της ανάμεσα στο λαό μας. Και μόνη η συνεχής παρέλαση τον τελευταίο καιρό στα "παράθυρα" των τηλεοπτικών σταθμών τόσων πολλών ανθρώπων που χωρίς δισταγμό δηλώνουν την άρνηση και την απόστασή τους από το θρήσκευμα που γράφει η ταυτότητά τους, καθώς όπως οι ίδιοι ομολογούν βιώνουν εντελώς αντίθετα από τις χριστιανικές αρχές, αποδεικνύει αφενός την αχρηστία της αναγραφής...

Αλλά υπήρξε ένα άλλο, χειρότερο ολίσθημα, καθώς ο κ. Χριστόδουλος διάλεξε να επικαλεστεί ως κατακλείδα της εν λόγω ομιλίας του τους παρακάτω στίχους γνωστού ομοφυλόφιλου Αλεξανδρινού ποιητή:

``Για τες θρησκευτικές μας δοξασίες ο κούφιος Ιουλιανός είπε: "Ανέγνων, έγνων, κατέγνων" // Τάχατες μας εκμηδένισε με το "κατέγνων" του... // Τέτοιες εξυπνάδες όμως πέραση δεν έχουνε σε μας τους Χριστιανούς. // "Ανέγνως αλλ' ουκ έγνως. Εί γαρ έγνως, ουκ αν κατέγνως" απαντήσαμεν αμέσως''.

Δεν υπήρχε αλήθεια, άλλος ``νορμάλ'' εκπρόσωπος της Ορθοδοξίας, και έπρεπε ο Αρχιεπίσκοπος να επικαλεστεί τον Καβάφη, για να υποστηρίξει ``τες θρησκευτικές μας δοξασίες...''; Επιτέλους, σε τι βοήθησαν τον Κ.Κ. οι θρησκευτικές του δοξασίες και το ότι κατέτασσε τον εαυτό του ανάμεσα στους ``Χριστιανούς'', αν δεν μπόρεσαν να τον ελευθερώσουν από το αμαρτωλό πάθος της ομοφυλοφιλίας του;